ενδείξεις - αντενδείξεις





πρός τό δεῖν οὕτω



Όλα τα θέματα πρός τό δεῖν οὕτω



Προηγούμενα εὕσημον λόγον δῶτε








Posted on : Πέμπτη 9 Ιουλίου 2026 [ 0 ] comments Label:

ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΕΞΟΔΟ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΓΙΔΑ ΤΗΣ ΜΙΖΕΡΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ / Ζαχαρίας Καπλανίδης

by : tinakanoumegk

Ζαχαρίας Καπλανίδης
Οικονοµολόγος

Από τα πρώτα στοιχεία οικονομικής πολιτικής, που μαθαίνει ένας πρωτοετής φοιτητής στα πανεπιστήμια, και τώρα πλέον, ευτυχώς, και από την τρίτη Λυκείου, είναι βασικές έννοιες όπως συντελεστές παραγωγής, εναλλακτικό κόστος, συγκριτικό πλεονέκτημα, μικροοικονομία και μακροοικονομία.

Έτσι για τους συντελεστές παραγωγής, μαθαίνει ότι αυτοί είναι το έδαφος, το κεφάλαιο και η εργασία, που με απλά λόγια σημαίνει, ότι για οτιδήποτε παράξουμε, προϊόν ή υπηρεσία, χρειαζόμαστε ένα χώρο, ένα χρηματικό ποσό και τέλος έναν ή περισσότερους εργαζόμενους.

Το σημαντικό που μαθαίνει, εδώ, είναι ότι και οι τρεις αυτοί συντελεστές, δεν είναι άπειροι σε καμία χώρα. Για παράδειγμα, στην Ελλάδα, που σήμερα εξετάζουμε, έχουμε 10 εκατομμύρια περίπου κατοίκους, εκ των οποίων σύμφωνα με τα σημερινά στοιχεία 4,5 εκατομμύρια εργάζονται, 500.000 δηλώνουν άνεργοι, 2,5 εκατομμύρια είναι συνταξιούχοι, και τα υπόλοιπα 2,5 εκατομμύρια είναι παιδιά ή σπουδαστές ή ενήλικες, που για κάποιους προσωπικούς λόγους, δεν ενδιαφέρονται να βγουν στην αγορά εργασίας.
Αυτό λοιπόν, είναι κατά βάσιν, το εργατικό δυναμικό της χώρας: 4,5 εκατομμύρια που εργάζονται και 500.000 που θέλουν να εργαστούν αλλά δεν βρίσκουν εργασία ή δε βρίσκουν την εργασία που επιθυμούν. Σχετικά με τον άλλο συντελεστή παραγωγής, το έδαφος, η Ελλάδα έχει επισήμως χερσαία έκταση 132.000 km². Απ’ αυτήν όμως την έκταση θα πρέπει να υπολογίσουμε μόνο την έκταση που είναι οικονομικά αξιοποιήσιμη, αφού μεγάλες εκτάσεις καταλαμβάνουν χέρσα γη, βουνά, δάση, απότομα φαράγγια και γενικά εδάφη χωρίς καμία υποδομή, όπου είναι σχεδόν αδύνατη κάθε οικονομική δραστηριότητα.

Συμπέρασμα: από τα 132.000 km² χερσαίας έκτασης της χώρας, ίσως μόνο το 7-10% είναι κατάλληλο για οικονομικές δραστηριότητες, και αυτή είναι η μέγιστη δυνατότητα του συντελεστή εδάφους.

Και τέλος, σχετικά με το κεφάλαιο, θα πρέπει να πούμε ότι σήμερα, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τραπέζης Ελλάδας, οι καταθέσεις πολιτών και επιχειρήσεων, στις εμπορικές τράπεζες, είναι περίπου 213 δισεκατομμύρια ευρώ. Απ’ αυτά τα 213 δισεκατομμύρια οι τράπεζες βεβαίως, για λόγους ασφαλείας, δεν είναι διατεθειμένες να δανείσουν παραπάνω από 60-70 % και ασφαλώς αυτό το ποσοστό το διανέμουν σε δάνεια για επενδύσεις, δηλαδή για την παραγωγή, αλλά και σε λοιπά μη άμεσα παραγωγικά, όπως είναι τα καταναλωτικά, ταξιδιωτικά, στεγαστικά κλπ. Άρα και εδώ διαπιστώνουμε ότι τα κεφάλαια που μπορούν να αντληθούν για καθαρά παραγωγικούς σκοπούς, από τις τράπεζες, που είναι και ο κύριος χρηματοδότης αυτής αυτής της διαδικασίας, είναι απόλυτα οριοθετημένα. Απλά, σ’ αυτά τα όρια, θα πρέπει να προσθέσουμε κάποιους οικονομικούς πόρους από ευρωπαϊκά προγράμματα όπως ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης κλπ και βέβαια από ξένες επενδύσεις που τοποθετούνται στην Ελλάδα. Αυτά είναι όλα. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία στη χώρα μας, τα τελευταία χρόνια, οι παραγωγικές επενδύσεις φτάνουν στο 17% περίπου του ΑΕΠ, δηλαδή κοντά στα 37 δις. Ακόμα και αν υποθέσουμε ότι οι συνολικοί οικονομικοί πόροι μπορούν να φτάσουν και το 22% του ΑΕΠ (είναι ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση), τα κεφάλαια δε θα ξεπερνούσαν τα 50 δις.

Εκεί είναι το πραγματικό μέγιστο ποσό για κεφάλαια που αφορούν την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών στην Ελλάδα. Αλλά αναλογικά το ίδιο ισχύει και για κάθε άλλη χώρα είτε πρόκειται για την Αμερική ή την Κίνα ή τη Γερμανία.

Συμπέρασμα πρώτο: οι βασικοί συντελεστές παραγωγής, όπως εργασία, έδαφος και κεφάλαιο, σε καμιά χώρα, δεν είναι απεριόριστοι και όλες οι χώρες, όπως φυσικά και η Ελλάδα, αντιμετωπίζουν το δίλημμα που θα κατευθύνουν αυτούς τους συντελεστές προκειμένου να πετύχουν το μέγιστο οικονομικό αποτέλεσμα για να αυξήσουν τον πλούτο του κράτους και φυσικά του λαού τους. Γιατί το ζητούμενο της οικονομικής διαδικασίας, δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η συνολική και ατομική ευημερία των πολιτών σε μία επικράτεια. Με δεδομένο λοιπόν ότι οι παραγωγικοί τομείς μιας οικονομίας είναι ο πρωτογενής δηλαδή ο αγροκτηνοτροφικός, ο δευτερογενής δηλαδή ο βιομηχανικός και ο τριτογενής δηλαδή οι εν γένει υπηρεσίες, το δίλημμα για τη χώρα μας είναι που πρέπει να επενδύσει τους περιορισμένους όπως είδαμε συντελεστές παραγωγής, ώστε να μεγιστοποιήσει το συνολικό πλούτο της αλλά και την συνολική και ατομική ευημερία των Ελλήνων.
Φαινομενικά δύσκολο ερώτημα αφού οι αποφάσεις για κατανομή των συντελεστών παραγωγής στους διάφορους τομείς της οικονομίας (πρωτογενή, δευτερογενή ,τριτογενή) παίρνονται από χιλιάδες επενδυτές και επιχειρηματίες, ακόμα και από διαφορετικά παραγωγικά Υπουργεία μιας Κυβέρνησης.

Οι συντελεστές παραγωγής, όπως αναλύουμε στο άρθρο μας, δεν είναι απεριόριστοι σε κανένα κράτος και πολύ περισσότερο στην Ελλάδα. Συνεπώς το ερώτημα που ανακύπτει, είναι πως θα τους κατανείμουμε και σε ποιους τομείς της οικονομίας, δηλαδή στον πρωτογενή, στον δευτερογενή ή στον τριτογενή. Για λόγους που αναλύουμε στο παρόν, χωρίς αμφιβολία, το συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας, είναι στον πρωτογενή και τριτογενή τομέα (υπηρεσίες). Η έρευνα, οι σύγχρονες τεχνολογίες, τα logistics, ο τουρισμός, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, είναι σίγουρα τομείς που η χώρα μας, με τον κατάλληλο σχεδιασμό, θα μπορούσε να περάσει σε μια νεά εποχή ανάπτυξης και δημιουργίας.

Πώς λοιπόν να αποφασίσουμε στη χώρα μας, που βασικά μας ενδιαφέρει, να κατανείμουμε τους διαθέσιμους περιορισμένους συντελεστές παραγωγής ώστε να πετύχουμε το μέγιστο δυνατό οικονομικό αποτέλεσμα (output); Την απάντηση και εδώ την έχει μία από τις βασικές έννοιες της πολιτικής οικονομίας. Είναι η έννοια του «συγκριτικού πλεονεκτήματος», που κάθε χώρα, κάθε περιοχή ακόμα και κάθε μεμονωμένο άτομο τα χαρακτηρίζει. Είναι απλά το στοιχείο ή τα στοιχεία που τους καθιστούν ιδιαίτερα παραγωγικούς σε κάποιους τομείς, όπως παραδείγματος χάριν στον τριτογενή ή πρωτογενή τομέα, ή σε ατομικό επίπεδο στα μαθηματικά ή την φυσική στο τρέξιμο ή στο άλμα κλπ κλπ
Τι λέει λοιπόν η έννοια του συγκριτικού πλεονεκτήματος; Ότι μια χώρα μπορεί πιο εύκολα να παράγει μπανάνες απ’ ότι βερίκοκα ή αυτοκίνητα απ’ ότι υφάσματα ή κάποιος να τρέχει γρηγορότερα απ’ ότι να κάνει μεγάλα άλματα.

Αν λοιπόν, στην πρώτη περίπτωση, αποφασίσεις να φυτέψεις βερικοκιές αντί για μπανανιές ή να αναπτύξεις βιομηχανία υφασμάτων αντί για αυτοκινήτων, είναι μάλλον μια λανθασμένη απόφαση, και θα χρειαστεί να ξοδέψεις περισσότερους συντελεστές παραγωγής και μάλιστα με αβέβαια αποτελέσματα, απ’ ότι αν επενδύσεις σε μπανάνες και αυτοκίνητα που έχεις το συγκριτικό πλεονέκτημα.

Το ίδιο και με τον αθλητή. Εάν κάνεις το λάθος να προπονείς έναν άνθρωπο σε λάθος άθλημα, σχετικά με τα προσόντα του, τότε σίγουρα σπαταλάς πόρους και ενέργεια χωρίς αποτέλεσμα.
Τώρα βέβαια το ερώτημα που ανακύπτει, είναι που οφείλεται και πώς ερμηνεύεται το φαινόμενο του συγκριτικού πλεονεκτήματος.
Η απάντηση είναι σύνθετη αλλά εντελώς ξεκάθαρη.

Για μια χώρα, τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα, αλλά και αντίστροφα τα μειονεκτήματα, απορρέουν από διάφορους παράγοντες όπως κλιματολογικές συνθήκες (αφορούν κυρίως τον πρωτογενή τομέα) μακρόχρονες παραδόσεις όπως λ.χ. για την Ελλάδα η Ναυτιλία, δεξιότητες με μακροχρόνια παράδοση όπως λ.χ. η υφαντουργία, χαρακτηριστικά ανθρώπινης φυλής όπως λ.χ. ευελιξία, ευστροφία, αντοχή ή και αντίστροφα, και φυσικά προσθέστε και τον παράγοντα πολιτικό σύστημα και πολιτικές πρακτικές, που έχουν να κάνουν με το γενικότερο οικονομικό περιβάλλον, και που εμείς οι οικονομολόγοι αποκαλούμε μακροοικονομία.

Όλοι αυτοί οι παραπάνω παράγοντες, και ίσως και κάποιοι επιπλέον, λειτουργούν σαν επιταχυντές ή και αντίστροφα, σε μία παραγωγική απόφαση να παράξουμε το Α προϊόν ή υπηρεσία και όχι το Β που ενδεχομένως έχουμε μπροστά μας σαν εναλλακτική.

Αν θελήσουμε, με αυτή τη λογική. να δούμε τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας, ανά τομέα οικονομικής δραστηριότητας, τότε ελπίζω να συμφωνήσετε στα ακόλουθα:
Η χώρα μας, από την αρχαιότητα, έχει παράδοση στην παραγωγή αγροκτηνοτροφικών προϊόντων, με εμβληματικά αγαθά, όπως το λάδι, οι ελιές, το κρασί, το μέλι, τα γαλακτοκομικά, τα φρούτα καθώς και τα προϊόντα της θάλασσας όπως ψάρια, σφουγγάρια κλπ. Εύλογοι οι λόγοι: όπως κλίμα, δεξιότητες, μικρά απαιτούμενα κεφάλαια, ισχυρές μεταφορές (ναυτιλία) ήδη από την αρχαιότητα. Πού όμως βρίσκεται σήμερα ο πρωτογενής τομέας της χώρας; Στα Τάρταρα!!

Πλήρης εγκατάλειψη από ανθρώπους και κυβερνήσεις. Καμία ουσιαστική επένδυση, το αντίθετο μάλιστα, αποεπένδυση με διαρκή αφαίρεση συντελεστών παραγωγής είτε πρόκειται για εργασία ή για εδάφη.

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, η ανάπτυξη της χώρας, στηρίχθηκε κατά 30% στον πρωτογενή τομέα, ενώ σήμερα η συμβολή του στο ΑΕΠ της χώρας είναι κάτω των 5%. Ποιος φταίει; Σίγουρα και η κυβέρνηση αλλά και οι ίδιοι οι αγρότες. Η κυβέρνηση, διότι θα έπρεπε να υποστηρίξει με μακροοικονομικά και όχι μόνο εργαλεία τον εκσυγχρονισμό του πρωτογενούς τομέα, και οι αγρότες διότι προτιμούν να διεκδικούν, σταθερά κάθε χρόνο, με κινητοποιήσεις, ψίχουλα, μέσω επιδοτήσεων, αντί να κατανοήσουν τις μεγάλες ευκαιρίες που προσφέρουν σήμερα οι τεχνολογικές εξελίξεις.

Έτσι, κυβέρνηση και αγρότες, αντί να μάθουν να «ψαρεύουν για να μην πεινάσουν ποτέ», βολεύονται στην παροχή ενός ψαριού λίγο πριν την«αποβίωση» του κλάδου. Έτσι η κυβέρνηση, θεωρεί ότι τους έχει ικανοποιημένους, και θα δρέψει πολιτικά οφέλη, και οι αγρότες αποχωρούν από τα μπλόκα, έστω με μίνιμουμ ικανοποίηση ότι κάτι κατάφεραν να αποσπάσουν.
Με αυτή τη διαδικασία, το πατροπαράδοτο, συγκριτικό πλεονέκτημα, πάει περίπατο και το αποτέλεσμα είναι η χώρα να εισάγει γεωργικά προϊόντα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, επιβαρύνοντας θεαματικά το ελληνικό εμπορικό ισοζύγιο και την συνολική ευημερία του ελληνικού λαού.
Να λοιπόν η πρώτη «παγίδα μίζερης ανάπτυξης», που είναι και ο τίτλος του σημερινού μας άρθρου.

Και προχωράμε, για λίγο ακόμα, για να αποφύγουμε να σας κουράσουμε.
Ακούμε πολύ συχνά τελευταία, από υπεύθυνους και μη, ότι είναι λάθος το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας, λόγω «μονοκαλλιέργειας» και εννοούν τον τουρισμό, και ότι αυτό πρέπει να αλλάξει και να το γυρίσουμε ενδεχομένως στη βιομηχανία!!

Και ελάτε τώρα να δούμε μαζί τι σημαίνει αυτό. Να αφαιρέσουμε, με απλά λόγια, περιορισμένους συντελεστές παραγωγής, που αναλύσαμε παραπάνω, από τομείς που έχουμε συγκριτικό πλεονέκτημα, όπως είναι ο τουρισμός, και να επενδύσουμε ενδεχομένως σε αυτοκινητοβιομηχανία, κατασκευή τρένων, smart κινητών και άλλων βιομηχανικών προϊόντων, και να βγούμε να ανταγωνιστούμε την Αμερική, την Κίνα, τη Γερμανία, την Κορέα κα.
Ούτε στον ύπνο μας.

Θα κατασπαταλήσουμε ότι συντελεστές έχουμε και δεν έχουμε, θα γεμίσουμε φουγάρα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το κλίμα και τον τουρισμό και θα καταλήξουμε με εταιρείες φαντάσματα.
Η Ελλάδα, και κυρίως οι Έλληνες, για χίλιους λόγους και λόγω ιδιοσυγκρασίας, δεν έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα στον δευτερογενή τομέα, δηλαδή τη βιομηχανία και ιδιαίτερα στην βαριά βιομηχανία. Εκεί που θα μπορούσαμε να διαπρέψουμε, είναι στις υπηρεσίες και βέβαια στον στρατηγικό τομέα που είναι ο πρωτογενής. Δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλα. Πολύ προσεκτικά, πρέπει να επιλέξουμε τους τομείς που έχουμε τις ευκαιρίες μας και δεν είναι λίγοι: τουρισμός, ναυτιλία, έρευνα και νέες τεχνολογίες, υγεία και πρόληψη, μερικοί από τους βασικούς τομείς στον κλάδο υπηρεσίας. Ολόκληρος ο πρωτογενής τομέας που θα είναι έγκλημα, και λόγω του στρατηγικού του χαρακτήρα ,να εγκαταλειφθεί στη μοίρα του.

Και τέλος, σχετικά με τη μεταποίηση και τη βιομηχανία, θα ήμουν θετικός για ορισμένους τομείς, όπως η μεταποίηση αγροτικών προϊόντων (γαλακτοκομικά, μαρμελάδα φρούτων, κρασιά κλπ) ή η φαρμακοβιομηχανία, που βρίσκεται ήδη σε καλό δρόμο, η εξόρυξη ορισμένων πολύτιμων και σπάνιων γαιών και τέλος η Ναυπηγοεπισκευαστική λόγω Ναυτιλίας, αν και φοβάμαι ότι αυτό το τρένο έχει ήδη χαθεί από Κίνα, Ιαπωνία και Κορέα. Έστω να καλύπτουμε κάποιες ανάγκες σε κατασκευές και επισκευές πολεμικών πλοίων, στο πλαίσιο αμυντικών σχεδίων.

Συμπέρασμα δεύτερο και τελευταίο:
Η Ελλάδα και οι Έλληνες είναι ξεκάθαρο που έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα και που όχι.
Οποιαδήποτε απόκλιση από αυτόν τον κανόνα οδηγεί στην κατασπατάληση συντελεστών παραγωγής, που για πολλούς λόγους, ακόμα και δημογραφικούς, είναι απόλυτα περιορισμένοι στη χώρα μας.

Οι οποιεσδήποτε κυβερνήσεις θα πρέπει επιτέλους να σταματήσουν να λειτουργούν ψηφοθηρικά, και να δουν το δάσος και όχι κάθε φορά το δέντρο, που έχουν μπροστά τους. Πρέπει να δημιουργήσουν τις συνθήκες, δηλαδή το μακροοικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα ανθίσουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα, που δεν είναι και λίγα, των Ελλήνων επιχειρηματιών και εργαζομένων.

Σε αντίθετη περίπτωση, συμβάλλουν σ’ αυτό που αποκαλέσαμε «παγίδα μίζερης ανάπτυξης» που σίγουρα είναι μέχρι σήμερα η εικόνα.
Δύο τοις 100 (2%) ετήσια ανάπτυξη, δεν είναι να το πανηγυρίζεις αλλά σχεδόν για τα «πανηγύρια», όταν η χώρα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις στην Ευρωπαική Ένωση, αν όχι τελευταία, σε δείκτες όπως παραγωγικότητα, διαθέσιμο εισόδημα, πληθωρισμός, διαφάνεια, άμεσες ξένες επενδύσεις, εμπιστοσύνη σε θεσμούς, όπως η διοίκηση και η δικαιοσύνη κλπ κλπ.

Ο δευτερογενής τομέας, δηλαδή η μεταποίηση και βιομηχανία και ιδιαίτερα η βαριά βιομηχανία, πιστεύουμε ότι δεν ταιριάζει ούτε στις κληματολογικές συνθήκες ούτε στην ιδιοσυγκρασία του Έλληνα. Δεν είναι τυχαίο ότι στο παρελθόν, εταιρίες όπως Pitsos, Eskimo, ΙΖΟΛΑ, ΑΓΝΟ, SOFTEX, BIAMAX (κατασκευή αυτοκινήτων), Πειραϊκή Πατραϊκή, ΤΕΟΚΑΡ Θεοχαράκης, Ελληνική Βιομηχανία Ζάχαρης, Υαλουργία Γιούλα, παρότι ξεκίνησαν φιλόδοξα τελικά απέτυχαν στον διεθνή ανταγωνισμό. Η επιλογή συνεπώς να επενδύσουμε τους περιορισμένους οικονομικούς πόρους που διαθέτουμε, στην μεταποίηση και ιδιαίτερα στην βαριά βιομηχανία, θα σημαίνει κατασπατάληση συντελεστών παραγωγής, εκεί που η χώρα δηλαδή δεν έχει συγκριτικό πλεονέκτημα. Ωστόσο τομείς όπως η φαρμακοβιομηχανία, η μεταποίηση αγροτικών προϊόντων και η εξόρυξη πολύτιμων και σπάνιων μετάλλων, θεωρούμε ότι θα συνέβαλαν στο παραγωγικό μοντέλο της Ελλάδας χωρίς να επιβαρύνουν ιδιαίτερα άλλους τομείς όπως το κλίμα και τον τουρισμό.

Κατά συνέπεια, δε μας φταίει το παραγωγικό μοντέλο αλλά ο τρόπος που διαχειριζόμαστε το ήδη υπάρχον.
Δε μας φταίνε τα «βράχια» μπροστά μας αλλά εμείς στραβά αρμενίζουμε.
Αλλαγή πλεύσης λοιπόν, και σ’ αυτό πρέπει να συμβάλουν και οι πολίτες και οι επιχειρηματίες αυτής της χώρας και όχι μόνο οι κυβερνήσεις.
Η «παγίδα μίζερης ανάπτυξης» αναζητεί διέξοδο εκτόνωσης ή από το κράτος ή από το παραγωγικό δυναμικό της χώρας. Ιδανικά και από τους δύο.
Για να δούμε θα τα καταφέρουμε;

απο https://dyomagazine.gr     25 Ιουνίου 2026

Posted on : [ 0 ] comments Label:

Μπορεί χέρι χέρι Τραμπ και Ερντογάν να παρουσιάζονται ως αρχάγγελοι ειρηνοποιοί της Δύσης στη σύνοδο του ΝΑΤΟ, ο αντιπρόσωπος της χώρας μας που παριστάνει τον Έλληνα πρωθυπουργό να παρακολουθεί εύχαρις, αλλά η ιστορία είναι αδιάψευστη. 📎Σήμερα είναι 9η Ιουλίου 1821 και τους υπενθυμίζουμε τι έπραξαν οι πρόγονοι του Ερντογάν στη Κύπρο σαν σήμερα.

by : tinakanoumegk

 Γιώργος Τασιόπουλος

Η 9η Ιουλίου του 1821 εν Λευκωσία Κύπρου – Βασίλης Μιχαηλίδης
Ο Ερντογάν αναγορεύτηκε χθες από τον Πρόεδρο Τραμπ στη σύνοδο του ΝΑΤΟ ως ο παγκόσμιος ηγέτης και όπως τόνισε, η Τουρκία είναι η μοναδική δύναμη που μπορεί να εγγυηθεί και να εξασφαλίσει τη ειρήνη στη περιοχή.

Μπορεί χέρι χέρι Τραμπ και Ερντογάν να παρουσιάζονται ως αρχάγγελοι ειρηνοποιοί της Δύσης στη σύνοδο του ΝΑΤΟ, ο αντιπρόσωπος της χώρας μας που παριστάνει τον Έλληνα πρωθυπουργό να παρακολουθεί εύχαρις, αλλά η ιστορία είναι αδιάψευστη.
📎Σήμερα είναι 9η Ιουλίου 1821 και τους υπενθυμίζουμε τι έπραξαν οι πρόγονοι του Ερντογάν στη Κύπρο σαν σήμερα.
Απαγχόνισαν τον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό και σφαγίασαν τους 3 Μητροπολίτες και 400 περίπου Προκρίτους του νησιού.
•Κι όμως, όπως γράφει ο ποιητής:
🥀"....«Σφάξε μας ούλλους τζι’ ας γενεί το γαίμαν μας αυλάτζιν
κάμε τον κόσμον ματζιελειόν τζαι τους Ρωμιούς τραούλλια,
αμμά ’ξερε πως ίλαντρον,
όντας κοπεί καβάτζιν
τριγύρου του πετάσσουνται τρακόσια παραπούλια...
🥀 ...Η Ρωμιοσύνη εν φυλή συνότζιαιρη του κόσμου,
κανένας δεν εβρέθηκεν για να την ι-ξηλείψη,
κανένας, γιατί σιέπει την που τα ‘ψη ο Θεός μου.
Η Ρωμιοσύνη εν να χαθή, όντας ο κόσμος λείψει!.."
📎Η Ειρήνη στην περιοχή μας μόνο με ένα τρόπο θα πραγματοποιηθεί όταν ο Θύτης αναγνωρίσει και ζητήσει συγγνώμη για τις γενοκτονίες που έπραξε σε όλους τους γηγενείς λαούς της περιοχής μας και όπως είπε ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης και όλοι γνωρίζουμε:
🚩«Δεν υπάρχει πρόβλημα Αιγαίου. Δεν υπάρχει πρόβλημα νησιών. Δεν υπάρχει Κουρδικό πρόβλημα. Δεν υπάρχει Κυπριακό πρόβλημα. Ένα είναι το πρόβλημα. Η Τουρκία».
🌷Το τραγούδι στο 1ο σχόλιο είναι σε μελοποίηση του Αντρέα Αντρέου και παρουσιάστηκε στις 14 Νοεμβρίου 1994 σε αντικατοχική εκδήλωση.
✔️Το ποίημα “Η 9η Ιουλίου του 1821 εν Λευκωσία Κύπρου” θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα ποιήματα της Κυπριακής ποίησης και λογοτεχνίας, το οποίο ανήκει στον Κύπριο ποιητή Βασίλη Μιχαηλίδη.
•Έχει ως κύριο θέμα τον απαγχονισμό του Αρχιεπισκόπου Κύπρου Κυπριανού, που έγινε την 9η Ιουλίου του 1821 από τους Τούρκους.
Διδάσκεται ευρέως στα σχολεία της Κύπρου και είναι γραμμένο στην τοπολαλιά του νησιού.
Πιο κάτω, κάποια παραθέματα από το τα οποία θα μπορούσαν δικαίως να χαρακτηριστούν ως μερικά από τα σημαντικότερα της ποίησης του Βασίλη Μιχαηλίδη.
🇬🇷“Η 9η Ιουλίου του 1821 εν Λευκωσία Κύπρου”*
“Αντάν αρτζιέψαν οι κρυφοί ανέμοι τζι εφυσούσαν
τζι αρκίνησεν εις την Τουρτζιάν να κρυφοσυνεφκιάζη
τζιαι που τες τέσσερεις μερκές τα νέφη εκουβαλούσαν,
ώστι να κάμουν τον τζιαιρόν ν’ αρτζιεύκη να στοιβάζη,
είσιεν σγιαν είχαν ούλοι τους τζι η Τζιύπρου το κρυφόν της
μεσ’ στους ανέμους τους κρυφούς είσιεν το μερτικόν της.
τζι αντάν εφάνην η στραπή εις του Μοριά τα μέρη
τζι εξάπλωσεν τζι ακούστηκεν παντού η πουμπουρκά της,
τζι ούλλα ξηλαμπρατζιήσασιν τζιαι θάλασσα τζιαι ξέρη
είσιεν σγιαν είχαν ούλοι τους τζι η Τζιύπρου τα κακά της.
«Δεν θέλω, Κκιόρ-ογλου, εγιώ να φύω που την Χώραν,
γιατί αν φύω, το κακόν εν’ να γινή περίτου.
Θέλω να μείνω, Κκιόρ-ογλου, τζι ας πα’ να με σκοτώσουν,
ας με σκοτώσουσιν εμέν τζι οι άλλοι να γλυτώσουν.
Δεν φεύκω, Κκιόρ-ογλου, γιατί, αν φύω, ο φευκός μου
εν’ να γενή θανατικόν εις τους Ρωμιούς του τόπου.
Να βάλω την συρτοθηλειάν εις τον λαιμόν του κόσμου;
Παρά το γαίμαν τους πολλούς εν’ κάλλιον του πισκόπου.
Η Ρωμιοσύνη εν φυλή συνότζιαιρη του κόσμου,
κανένας δεν εβρέθηκεν για να την ι-ξηλείψη,
κανένας, γιατί σιέπει την που τα ‘ψη ο Θεός μου.
Η Ρωμιοσύνη εν να χαθή, όντας ο κόσμος λείψει!
Σφάξε μας ούλους κι ας γενεί το γαίμαν μας αυλάκιν,
κάμε τον κόσμον μακελλειόν και τους Ρωμιούς τραούλλια,
αμμά ξερε πως ίλαντρον όντας κοπεί καβάκιν
τριγύρου του πετάσσουνται τρακόσια παραπούλια.
Το ’νιν αντάν να τρώ’ την γην, τρώει την γην θαρκέται,
μα πάντα κείνον τρώεται και κείνον καταλυέται.
Μεν μάχεσαι την θάλασσαν να την-ι ’ξηντιλήσεις·
άδικα λόγια μεν χάννεις κι αρκείς εις την δουλειάν σου.
Τον ήλιον με φύσημαν μπορείς να τον-ι σβήσεις;
Φώναξε του τζελλάττη σου, σάσ’ την κρεμμασταρκάν σου!
Αν πολεμούν για το καλόν και πολεμά κι ο γιος μου,
ας έν’ χαλάλιν του Θεού, αν μου τον φα’ το βόλιν,
κι ας πα’ να μείνω δίχως του, να ζήσω μανιχός μου.
Ειδέ κ’ αν ου, και μάχουνται να κάμουν άλλα αντ’ άλλα,
χαρράμιν τους ’που τον Θεόν της μάνας τους το γάλαν.
Ήτουν βουλή ’που τον Θεόν για να γενεί κ’ εγίνην.
Τον Χάρον εν και βκάλλουν τον ποττέ πως έν’ φταισμένος·
πάντα λαλούν το φταίσιμον πως το ’χει ο πεθαμμένος.
’Πο ούλα το γλυκόττερον έν η ζωή τ’ αθρώπου.
Σκοτώστε μας και γράψετε κ’ εμάς τον σκοτωμόν μας.
Μα τούτοι ούλ’ οι σκοτωμοί έν’ ούλοι για κακόν σας·
εσείς θαρκέστ’ αννοίετε το μνήμαν το δικόν μας,
κ’ εν το πεισκάζετε πως έν’ το μνήμαν το δικόν σας.
Σκοτώστε όσους θέλετε, αμμ’ αν να σας-ι βλάψει·
το γαίμαν που χονώννετε ’που μας τους δεσποτάες
έν λάιν εις την λαμπρακιάν π’ αφταίννει να σας κάψει.
Που την πελλάραν τους τραβούν και τούτοι κ’ η φυλή τους
κι ακόμα έν’ να πάθουσιν με τούν’ τον νουν περίτου.
Κανέναν φόοον δεν έχω από τους Κυπριώτες.
Θωρούν εις την Καραμανιάν πως η Τουρκιά ’ν λιμπούριν,
τέλεια κοντά π’ ακούουνται κ’ οι σκύλλ’ αντάν να ’λάξουν·
με μιαν σφυρκάν πετάσσουνται ’ποδώθθ’ έναν λιγγούριν
κι ούλους μέσα σε μιαν ώραν μπορούν να τους-ι σφάξουν.
Απού την άλλην έχουσιν κοντά τους το Μισίριν.
Αν πεις καράβκια; δεν έχουν, έν’ του αλέτρ’ αθρώποι.
Δα κάτω τούτοι έν’ πολλά, πολλά ξωμακρισμένοι,
περνούν μηνάδες κ’ εν έχουν χαπάριν ’που τα ξένα
και θέμι έν’ ’που την Τουρκιάν στενά τριυρκασμένοι.
Δα κάτω τούτ’ έν’ σαν τ’ αρνιά πών’ χώρκα μαντρισμένα.
Θεέ, που νάκραν δεν έχεις ποττέ στην καλωσύνην,
λυπήθου μας και δώσε πκιον χαράν στην Ρωμιοσύνην.”
* Το ποίημα χωρίζεται σε 24 ραψωδίες και έχει 560 δεκαπεντασύλλαβους στίχους.
Posted on : [ 0 ] comments Label:

Γιατί η 24η Ιουλίου δεν πρέπει να γιορτάζεται ως ημέρα μετάβασης στην δημοκρατία - Βασίλης Κων/νου Φούσκας*

by : tinakanoumegk


July 6, 2026Print Friendly, PDF & Email

Δεξίωση για την 48η Επέτειο της Αποκατάστασης της Δημοκρατίας, στον κήπο του Προεδρικού Μεγάρου, Κυριακή 24 Ιουλίου 2022. (ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI)

Βασίλης Κων/νου Φούσκας*

Γεννήθηκα τέσσερις ημέρες μετά την μετάβαση

στην δημοκρατία, στις 28 Ιουλίου 1974

Αλέξης Τσίπρας

Θα διατυπώσω μια σειρά παρατηρήσεων για το ΝΑΤΟ, την θέση της χώρας μας σ’ αυτό, το ρόλο του στην κατάσταση που βιώνει σήμερα η Κυπριακή Δημοκρατία αλλά και η Ελλάδα της μεταπολίτευσης. Το σύνολο αυτών των παρατηρήσεων συγκροτούν και τα διδάγατα που πρέπει να αφομοιώσουμε ως λαός για να βαδίσουμε με σιγουριά στο μέλλον επί τη βάση μιας νέας στρατηγικής κουλτούρας. Θα ξεκινήσω με κάποιες ιστορικές παρατηρήσεις, γιατί η πραγματικότητά μας είναι ιστορικά διαμορφωμένη και η ιστορία βαραίνει πάρα πολύ στο παρόν και, σε μερικές περιπτώσεις, αυτο-προτείνει στρατηγικές για το μέλλον.

Παρατήρηση πρώτη: Ο άνθρωπος που επινόησε το ΝΑΤΟ, που έβαλε τη σφραγίδα του σ’ αυτό, που επέμενε με νύχια και με δόντια να δημιουργηθεί, ήταν ένας δικηγόρος της Ουάσιγντον, Αγγλικής καταγωγής, πολύ γνώριμος λόγω του Κυπριακού ζητήματος, και αυτός δεν είναι άλλος από τον Ντην Άτσεσον. Η συμβολή του Άτσεσον, καθοριστικότατη, δεν ήταν η δημιουργία ενός Ψυχροπολεμικού οργανισμού ασφάλειας προκειμένου να προστατεύσει την Ευρώπη από μια Σοβιετική εισβολή. Τέτοια απειλή δεν υπήρχε. Η συμβολή του έγκειται στο ότι ο πρωταρχικός ρόλος του ΝΑΤΟ πρέπει να είναι η εμπέδωση διαρκούς ηγεμονίας επί της Ευρώπης, η εγκατάσταση και ο έλεγχος από τις ΗΠΑ πυρηνικών όπλων στην Ευρώπη, η ανοικοδόμηση της Ευρώπης και η δημιουργία πλούσιας αγοράς για τη διείσδυση Αμερικανικών πολυεθνικών. Αυτή ήταν η τεράστια συμβολή του Άτσεσον.

Παρατήρηση δεύτερη: Η ταυτόχρονη είσοδος της Τουρκίας και της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ το 1952 μετά την συμμετοχή τους στον πόλεμο της Κορέας δεν ήταν ισοβαρής. Το Γενικό Επιτελείο των ΗΠΑ προσδιόρισε την Τουρκία ως σύμμαχο με πολύ μεγαλύτερη γεωστρατηγική βαρύτητα. Η εκτίμηση ήταν ότι η Τουρκία μπορεί να επηρεάσει οικονομικές και στρατιωτικές εξελίξεις σε ευρύ θέατρο επιχειρήσεων ενάντια στην Σοβιετική Ένωση και τους εχθρούς του Ισραήλ, ενώ η Ελλάδα όχι. Έτσι, το ΝΑΤΟ φρόντισε να εξοπλίσει την Τουρκία κατά το μέγιστο δυνατόν, ενώ στην Ελλάδα φρόντισε να εξοπλίσει περισσότερο ένα εσωτερικό καθεστώς καταστολής με μεγάλη παρουσία μυστικών υπηρεσιών και δομές τύπου Γκλάντιο. Και αυτό λόγω της μεγάλης επιρροής της κομμουνιστικής ιδεολογίας μετά τον εμφύλιο.

Τον Απρίλη του 1949, εκπρόσωποι των δώδεκα κρατών υπέγραψαν στην Ουάσιγκτον την ίδρυση της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, γνωστής με τα αρχικά ΝΑΤΟ…

Παρατήρηση τρίτη: Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο το ΝΑΤΟ διαμορφώνει και τις παράμετρες λύσης του Κυπριακού ζητήματος που ανοίγει το δημοψήφισμα για την ένωση και οι αγώνας της ΕΟΚΑ. Οι ΗΠΑ επιθυμούσαν πάντοτε την επίλυση του Κυπριακού σε κλειστές μυστικές συναντήσεις μεταξύ Αγγλίας, Ελλάδας και Τουρκίας. Το 1956, η νέα κυβέρνηση Κων/νου Καραμανλή, σε μυστικές συναντήσεις με την κυβέρνηση του Μεντερές, θέτει το πλαίσο ΝΑΤΟϊκής επίλυσης του Κυπριακού. Συγκεκριμένα, ο Καραμανλής παραχωρεί στρατιωτική βάση στην Τουρκία στην Κύπρο και έξοδο της Τ/Κ κοινότητας στη θάλασσα (συγκεκριμένα, έδινε τον Κορμακίτη). Η υπόλοιπη Κύπρος θα ενωνόταν με την Ελλάδα. Τουρκία και Ελλάδα είναι χώρες φίλιες μέσα στο ΝΑΤΟ, ο εχθρός είναι ο παγκόσμιος κομμουνισμός.

Παρατήρηση τέταρτη: η κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου συμφωνεί ουσιαστικά επί της αρχής με ότι είχε προσυπογράψει ο Κων/νος Καραμανλής και προσχωρεί στις μυστικές συναντήσεις αντιπροσωπειών στην Γενεύη υπό την προεδρία του γνωστού μας Ντην Άτσεσον, για την ΝΑΤΟποίηση της Κυπριακής Δημοκρατίας και τον εξοβελισμό του Προέδρου Μακαρίου. Φωνές αντίστασης εκείνη την περίοδο κατά του ΝΑΤΟ υπήρξαν, βέβαια, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, ο Ανδρέας Παπανδρέου και ο Ηλίας Ηλιού.

Παρατήρηση πέμπτη: η χούντα δεν επινόησε πολιτική για το κυπριακό. Δεν είχε εξάλλου τέτοιο βαθμό ευφυίας. Η χούντα εφήρμοζε πεπατημένες. Η πολιτική διχοτόμησης και ΝΑΤΟποίησης της Κυπριακής Δημοκρατίας είχε χαραχτεί από τους Κων/νο Καραμανλή και Ευάγγελο Αβέρωφ από το 1956 και μετά, και ολοκληρώνεται με αυτούς τους ίδιους την περίοδο του δεύτερου Αττίλα στην Κύπρο, όταν συγκυβερνούν με τη χούντα και αρνούνται να διαθέσουν Ελλαδικές δυνάμεις στην Κύπρο στηρίζοντας την ΕΛΔΥΚ και την Εθνοφρουρά που αμυνόταν εναντίον υπέρτερων Τουρκικών δυνάμεων. Αν το έπρατταν αυτό, θα είχαν πολλαπλά διαπραγματευτικά ατού στους δύο κύκλους συνομιλιών στην Γενεύη. Υπερίσχυσε η λογική του ΝΑΤΟ – συγκεκριμένα, ότι ΝΑΤΟϊκοί στρατοί δεν πολεμούν μεταξύ τους.

Παρατήρηση έκτη: η Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία είναι «κυπρογεννημένη». Οποιαδήποτε μετάβαση σε οποιαδήποτε Τέταρτη Ελληνική Δημοκρατία, θα πρέπει να συμβαδίζει με την απελευθέρωση της Κυπριακής Δημοκρατίας και θα πρέπει να συνοδεύεται απο ένα μεγάλο συγνώμη προς τον κυπριακό λαό, στους πρόσφυγες, στις μάννες, στις οικογένειες των ΕΛΔΥκάριων, στο τάγμα επιστράτων του στρατηγού Αλευρομάγειρου και στο 211 τάγμα πεζικού της Εθνοφρουράς που κράτησαν την Λευκωσία παρά την άρνηση των Καραμανλή, Αβέρωφ και των χουντικών να βοηθήσουν.

Παρατήρηση έβδομη: Η καλύτερη απόδειξη ότι ο πρωταρχικός σκοπός του ΝΑΤΟ δεν ήταν η αντιμετώπιση της Σοβιετικής Ένωσης αλλά η εμπέδωση συνεχούς ηγεμονίας των ΗΠΑ πάνω στην Ευρώπη φαίνεται από το γεγονός των πολλαπλών διευρύνσεων του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς μετά το τέλος του κομμουνισμού και κατά παράβαση της διμερούς συμφωνίας Μπους-Γκορπατσώφ ότι ναι μεν η Ρωσία θα επιτρέψει την επανένωση της Γερμανίας αλλά το ΝΑΤΟ δεν θα επεκταθεί προς Ανατολάς. Το ΝΑΤΟ, ωστόσο, επεκτάθηκε με τελευταία προσπάθεια επέκτασης στην Ουκρανία, την οποία σταμάτησε η Ρωσία με πόλεμο.

Παρατήρηση όγδοη – και ερχόμαστε στο σήμερα: Όλες οι παραχωρήσεις των Ελλαδικών πολιτικών ελίτ προς την Τουρκία γίνονται για τους εξής λόγους: α) η καριέρα των πολιτικών μας β) αναγνώριση, εκ μέρους των πολιτικών μας, των πρωτείων της Τουρκίας μέσα στην συμμαχία και παραμερισμός του νομικού κριτηρίου στις διμερείς διαφορές διότι εδώ η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία υπερισχύουν γ) Είναι αδύνατη μια πολεμική αναμέτρηση με την Τουρκία διότι η Τουρκία είναι πιο ισχυρή και, στο κάτω-κάτω, χώρες του ΝΑΤΟ δεν πολεμούν μεταξύ τους. Γιαυτούς τους τρεις λόγους επικρατεί η ενδοτικότητα από τη δεκαετία του 1950 μέχρι σήμερα, και όποιος δεν είναι ενδοτικός είναι εθνικιστής – ταιριάζει αυτή η καραμέλα του εθνικισμού με την μόδα της εποχής μας, εποχή της νεο-φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης.

Παρατήρηση ένατη: Είναι γνωστή η στροφή του Τραμπ προς ένα συμβιβασμό στο Ουκρανικό δίνοντας πλεονεκτήματα στην Ρωσία και αναγνωρίζοντας τα τετελεσμένα επί του εδάφους που επέβαλε ο Ρωσικός στρατός. Είναι επίσης γνωστή η διάθεση των ΗΠΑ για αναβάθμιση της Ευρώπης μέσα στο ΝΑΤΟ καθιστώντας την ικανή να διαχειριστεί μόνη της απειλές, και είναι εδώ που εμφανίζεται σε πλήρη αρμονία ο Γερμανο-Τουρκικός και Ιταλο-Τουρκικός άξονας συνεννόησης. Αυτοί οι δύο άξονες, ειδικά ο Γερμανο-Τουρκικός, έχει βαθειές ιστορικές και σύγχρονες οικονομικές βάσεις συνεργασίας. Στη μελέτη μου Τουρκικός ιμπεριαλισμός και αποτροπή (Επίκεντρο, 2022) αναλύω αυτές τις οικονομικές βάσεις.

Παρατήρηση δέκατη: Η παγκόσμια ηγεμονία των ΗΠΑ είναι σε υποχώρηση. Τα δημόσια οικονομικά της δεν πάνε καλά. Το χρέος της αγγίζει τα 40 τρις. Τα παθητικά των χρηματοπιστωτικών εταιρειών της που κυκλοφορούν στην αγορά ανέρχονται στα $250 τρις – εδώ διαδραματιζουν τεράστιο ρόλο οι σκιώδεις τράπεζες τις οποίες έχει αναλύσει τελευταία ο συνάδελφός μου, Κώστας Λαπαβίτσας. Ο ρόλος του δολλαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος φθίνει. Στην Ασία η κυκλοφορία του δολλαρίου έχει πέσει κατακόρυφα. Οι ΗΠΑ αδυνατούν να διαχειριστούν την κρίση τους μέσω των θεσμών που οι ίδιες οικοδόμησαν μεταπολεμικά – είτε αυτός ο θεσμός λέγεται ΝΑΤΟ είτε Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Βασικά, δεν έχουν χρήματα. Οπότε, αυτό που γίνεται είναι να αποδεσμεύονται από τις υποχρεώσεις τους και να δίνουν σε τοπικούς ηγεμόνες πεδίο, χώρο και ελευθερία δράσης για να εξυπηρετούν τα συμφέροντά τους. Αυτός είναι ο νέος ρόλος της Ευρώπης και της Γερμανίας, και αυτός είναι ο νέος αναβαθμισμένος ρόλος της Τουρκίας σε συνεργασία με την Ευρώπη. Οι ΗΠΑ έχουν αποφασίσει να επικεντρωθούν στο πρόβλημα που λέγεται Κίνα και παγκόσμιος Νότος και, βέβαια, Λατινική Αμερική. Αυτό είναι το πλαίσιο συζητήσεων στην Άγκυρα.

Παρατήρηση  ενδέκατη – και τελευταία: τι να κάνουμε; Η απάντηση δεν ανήκει στη σφαίρα των εξοπλιστικών προγραμμάτων. Η απάντηση δεν ανήκει στη σφαίρα της αγοράς F-35, Ραφάλε και Μπελαρά. Δεν ανήκει εκεί. Η απάντηση ανήκει στην παραγωγή, το τονίζω, στην παραγωγή δικών μας, ισάξιων και υπέρτερων ακόμα οπλικών συστημάτων άμυνας ώστε να διασφαλίζουν την υποστήριξη της Θράκης, του Αιγαίου και της Κυπριακής Δημοκρατίας. Εδώ είναι που χρειάζεται ένα συνολικό σχέδιο βιομηχανικής ανάπτυξης της χώρας, μια δυνατότητα που μας δίνει η ΕΕ. Βιομηχανική ανάπτυξη της χώρας και όλων των παράπλευρων επαγγελμάτων που θα πηγάζουν από αυτήν την αναπτυξη, θα κρατήσουν τους νέους στην χώρα, θα στηρίξουν τον οικογενειακό θεσμό βάζοντας τέλος στην υπογεννητικότητα και σειρά από άλλα ωφελήματα. Αλλά αυτά είναι ιδέες και δυνατότητες που δεν εκμεταλλευόμαστε. Γιατί δεν εκμεταλλευόμαστε? γιατί το Ελλαδικό μεταπολιτευτικό σύστημα κομμάτων, που χτίστηκε στις πλάτες του Κυπριακού λαού, έχει την έδρα του στον μεταπρατισμό, στην υποτέλεια, στην ενδοτικότητα, στην διαπλοκή, στην καριέρα και στον κοτσαμπασισμό.

«Γεννήθηκα τέσσερις μέρες μετά την πτώση της δικτατορίας στην Ελλάδα, στις 28 Ιουλίου του 1974», έγραψε με καμάρι ο Αλέξης Τσίπρας στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου του. Ουδείς από τους συμβούλους του, μεταξύ των οποίων υπάρχουν και κάποιοι αξιόλογοι ιστορικοί και πολιτικοί επιστήμονες, δεν του είπε τι γινόταν τότε, δεν του είπε ότι οι Τούρκοι έσφαζαν ακόμη μέσα στην Κυρήνεια, και ότι καμμία «πτώση» της δικτατορίας δεν συνέβει. Οι δικτάτορες απομακρύνθηκαν με τιμές αφότου εμπέδωσαν τον δεύτερο Αττίλα στην Κύπρο. Είναι ύβρις αυτό το διεφθαρμένο σύστημα κομμάτων να εορτάζει, σύσσωμο, την 24η Ιουλίου ως ημέρα «μετάβασης στην δημοκρατία». Οι ηγεσίες των κομμάτων της μεταπολίτευσης που γονάτισαν την χώρα από το χρέος, ενέδωσαν σε βασικά θέματα κυριαρχίας της χώρας και υπονόμευσαν οποιαδήποτε αναπτυξιακή της προοπτική φέρνοντας τον ολετήρα των μνημονίων, αυτές οι ηγεσίες δεν έχουν καμμία θέση στο κάδρο της νέας πολιτικής δημοκρατίας που χτίζει ο λαός σε νέα θεμέλια.

*Καθηγητής διεθνούς πολιτικής και οικονομίας στο Πανεπιστήμιο του Ανατολικού Λονδίνου. Το κείμενο στηρίζεται σε θέματα που έθιξε ο συγγραφέας στην ομιλία του στην εκδήλωση του κόμματος «Ελπίδα για την Δημοκρατία» που έγινε στην Αθήνα την 5η Ιουλίου 2026.

Posted on : Τετάρτη 8 Ιουλίου 2026 [ 0 ] comments Label:

John Kioulekas · "Μισογύνης και σεξιστής ο Όμηρος"!, για ακόμη μια φορά η λαίλαπα της cancel κουλτούρας και της πολιτικής αν-ορθότητας ξαναχτυ

by : tinakanoumegk

John Kioulekas



"Μισογύνης και σεξιστής ο Όμηρος"!, για ακόμη μια φορά η λαίλαπα της cancel κουλτούρας και της πολιτικής αν-ορθότητας ξαναχτυπά.
Ερωτηθείσα η Λουπίτα "Ωραία Ελένη" Νιόγκο σε πρόσφατη συνέντευξη για το τι θα έλεγε στον ΟΜΗΡΟ αν τον είχε μπροστά της απάντησε εντελώς άστοχα και αλαζονικά:
«Λοιπόν, Όμηρε, πώς νιώθεις για τον χρόνο που αφιερώνεται σε αυτές τις γυναίκες στην ταινία, λαμβάνοντας υπόψη πόσο λίγο χρόνο αφιέρωσες εσύ σε αυτές;».
Υπάρχουν στιγμές που μια φράση ξεπερνά τα όρια μιας απλής δήλωσης και αγγίζει τα θεμέλια ενός ολόκληρου πολιτισμού. Μια τέτοια στιγμή είναι και αυτή.Ιδιαίτερα όταν προέρχεται από μια ηθοποιό που γνωρίζει πολύ καλά τον τεράστιο θόρυβο που έχει προκαλέσει η ανάληψη ενός από τους πιο εμβληματικούς ρόλους της παγκόσμιας μυθολογίας της Ωραίας Ελένης.
Όταν κάποια καλείται να ενσαρκώσει την Ελένη της Τροίας, δεν αναλαμβάνει απλώς έναν κινηματογραφικό ρόλο. Αναλαμβάνει να αγγίξει μια μορφή που εδώ και σχεδόν τρεις χιλιετίες στέκεται στο κέντρο της ανθρώπινης σκέψης. Μια μορφή που έγινε σύμβολο ομορφιάς, πάθους, πολέμου, ευθύνης, ενοχής και μοίρας. Μια μορφή που δεν ανήκει σε μια εποχή ή σε έναν λαό, αλλά στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.
Γι’ αυτό ακριβώς η προσοχή στις λέξεις δεν είναι κάποια λεπτομέρεια αλλά υποχρέωση.
Διότι όταν το όνομα που βρίσκεται απέναντι είναι ο Όμηρος, δεν μιλάμε για έναν απλό συγγραφέα. Μιλάμε για έναν από τους θεμελιωτές της ανθρώπινης αφήγησης. Για τον ποιητή που έδωσε στην ανθρωπότητα τον Αχιλλέα, τον Οδυσσέα, τον Έκτορα, την Πηνελόπη, την Ανδρομάχη και την Ελένη.
Για τον άνθρωπο που με τη δύναμη του λόγου του κατάφερε κάτι σχεδόν αδιανόητο να συνομιλεί με ανθρώπους που γεννήθηκαν χιλιάδες χρόνια μετά από εκείνον.Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση της σύγχρονης εποχής.Συχνά ζητούμε από τους μεγάλους δημιουργούς του παρελθόντος να απολογηθούν επειδή δεν σκέφτηκαν όπως εμείς. Τους περνούμε από τα φίλτρα των σημερινών αντιλήψεων και ξεχνούμε ότι εκείνοι δεν δημιουργούσαν για μια εποχή που δεν είχε ακόμη γεννηθεί.Ο Όμηρος δεν είχε μπροστά του κάμερες, σκηνοθέτες, μοντάζ και χρόνους προβολής. Είχε μόνο τον λόγο και με αυτόν τον λόγο δημιούργησε έναν κόσμο που άντεξε περισσότερο από αυτοκρατορίες, βασίλεια και ολόκληρους πολιτισμούς.
Η ερώτηση για το «πόσο χρόνο έδωσε στις γυναίκες» μοιάζει να παραβλέπει μια θεμελιώδη αλήθεια που πρέπει να είσαι όχι απλά ανιστόρητος αλλά ανίδεος για να μην την γνωρίζεις, γιατί ο Όμηρος το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν δημιούργησε έναν κόσμο χωρίς γυναικείες φωνές.Αντίθετα, μέσα στα έργα του βρίσκονται μερικές από τις πιο δυνατές και σύνθετες γυναικείες μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Η Πηνελόπη δεν είναι μια γυναίκα που απλώς περιμένει παθητικά έρμαιο της τύχης της. Είναι σύμβολο ευφυΐας, πίστης και ψυχικής αντοχής.
Η Ανδρομάχη δεν είναι ένα πρόσωπο στο περιθώριο αλλά η ανθρώπινη φωνή μέσα στη φρίκη του πολέμου, η φωνή της αγάπης απέναντι στην καταστροφή.Τέλος η περίφημη Ελένη δεν είναι ένα απλό αντικείμενο πόθου αλλά μια τραγική μορφή, ένα αιώνιο ερώτημα γύρω από την ομορφιά, την επιθυμία, την ευθύνη και τη μοίρα.Αυτός είναι ο Όμηρος.
Δεν έγραψε χαρακτήρες για να υπηρετήσει μια σύγχρονη αντίληψη κοινωνικής αποδοχής. Έγραψε ανθρώπους με πάθη, αντιφάσεις, αδυναμίες, μεγαλείο και τραγωδία.
Ο Όμηρος βέβαια δυστυχώς για κάποιους δεν έγραψε για να υπηρετήσει την έννοια της «συμπερίληψης» όπως την αντιλαμβανόμαστε σήμερα, ούτε για να ανταποκριθεί σε κανόνες πολιτικής ορθότητας μιας εποχής που θα ερχόταν χιλιάδες χρόνια μετά και ακριβώς γι’ αυτό παραμένει ζωντανός.Γιατί η μεγάλη τέχνη δεν γεννιέται από την προσπάθεια να ικανοποιήσει πρόσκαιρες απαιτήσεις, κοινωνικές μόδες ή ιδεολογικά πλαίσια της στιγμής. Γεννιέται όταν ο δημιουργός τολμά να κοιτάξει βαθιά μέσα στην ανθρώπινη ύπαρξη.
Ο Όμηρος δεν είχε ούτε θα έχει ανάγκη να προσαρμοστεί σε σύγχρονες επιταγές και, ευτυχώς για την ανθρωπότητα, δεν θα μπορέσει ποτέ να εγκλωβιστεί σε αυτές.
Αν είχε δημιουργήσει με στόχο να ικανοποιήσει τις αντιλήψεις μιας συγκεκριμένης εποχής, το έργο του θα είχε χαθεί μαζί με εκείνη.
Αντίθετα, επειδή μίλησε για τα αιώνια ανθρώπινα ζητήματα τον έρωτα, τον θάνατο, την τιμή, την απώλεια, την προδοσία, τον πόλεμο, την οικογένεια, τον φόβο και την αναζήτηση της αθανασίαςπαραμένει ζωντανός για περισσότερο από τρεις χιλιάδες χρόνια.
Φυσικά, κάθε εποχή έχει δικαίωμα να διαβάζει ξανά τα μεγάλα έργα. Η τέχνη εκτός των άλλων υπάρχει και επειδή προκαλεί διάλογο και η εκάστοτε ερμηνεία είναι δικαίωμα του κάθε καλλιτέχνη.Όμως υπάρχει μια τεράστια διαφορά ανάμεσα στην ερμηνεία και στην καταδίκη.
Ανάμεσα στη γόνιμη κριτική και στην αλαζονική απαίτηση να απολογηθεί ένας δημιουργός του αρχαίου κόσμου επειδή δεν ακολούθησε τις αντιλήψεις του δικού μας κόσμου.
Ο Όμηρος δεν χρειάζεται να περάσει από καμία σύγχρονη επιτροπή αξιολόγησης.
Έχει ήδη περάσει από τη δυσκολότερη δοκιμασία,τη δοκιμασία του πανδαμάτωρα χρόνου.Γιατί ο χρόνος είναι ο πιο αμείλικτος κριτής.Αυτοκρατορίες χάθηκαν. Βασιλιάδες ξεχάστηκαν. Ονόματα σβήστηκαν από την ιστορία.
Μία φωνή όμως έμεινε.
Η φωνή του Ομήρου.
Και αυτή η φωνή
δεν μετριέται με λεπτά κινηματογραφικού χρόνου,
δεν μετριέται με τις κάμερες της εποχής μας.
Μετριέται με αιώνες.
Και οι αιώνες έχουν ήδη αποφανθεί..🏛️
"Μισογύνης και σεξιστής ο Όμηρος", για ακόμη μια φορά η λαίλαπα της cancel κουλτούρας και της πολιτικής αν-ορθότητας ξαναχτυπά ❌
☆
Για χρόνια βλέπαμε τις ταινίες του Nolan μέσα από μία πολύ συγκεκριμένη οπτική, θαυμάζοντας την τεχνική του αλλά ταυτόχρονα ανεχόμενοι τη συντηρητική ματιά του. Η «πολιτική ουδετερότητα» που ευαγγελιζόταν δεν ήταν παρά ένα βολικό smokescreen για να προσπερνά, τρόπον τινά, τις δικές του προκαταλήψεις, αφού οι ταινίες του αναπαρήγαγαν συστηματικά έναν διάχυτο σεξισμό και την κλασική λευκή, ευροκεντρική κυριαρχία. Οι γυναίκες στο έργο του ήταν σχεδόν πάντα αναλώσιμες, τραγικά θύματα που «έπρεπε» να πεθάνουν μόνο και μόνο για να δώσουν κίνητρο στον «βασανισμένο» πρωταγωνιστή. Η απόφασή του να κάνει μια ριζική ( ; ) στροφή με την Οδύσσεια και να δώσει έναν τόσο εμβληματικό ρόλο στη Lupita, ανέδειξε την υποκρισία του συστήματος του οποίου αποτελούσε, και πιστεύω ότι συνεχίζει να αποτελεί, μέρος. Το backlash που δέχεται αυτή τη στιγμή από τη συντηρητική βάση των θαυμαστών του ελπίζω να είναι μάθημα για τον ίδιο. Ελπίζω να του δείξει ξεκάθαρα πώς η πολιτική που ακολουθούσε τόσα χρόνια γύρισε μπούμερανγκ. Όταν για δεκαετίες χαϊδεύεις τα αυτιά ενός κοινού που τρέφεται από τον αποκλεισμό και τη στερεοτυπική ανωτερότητα, είναι νομοτελειακό ότι οι ίδιοι άνθρωποι θα στραφούν εναντίον σου μόλις τολμήσεις να κάνεις ένα βήμα προς τη συμπερίληψη και την έμφυλη και φυλετική δικαιοσύνη.
☆
Όταν η έπαρση, η αμορφωσιά και η ανοησία θέλουν να κρυφτούν κι η χαρά δεν τις αφήνει. Γι' άλλη μια φορά, η επιλογή μαύρης ηθοποιού για τον ρόλο της ωραίας Ελένης δεν είναι ζήτημα "ρατσισμού - αντιρατσισμού", καλλιτεχνικής ελευθερίας και "συντηρητισμού", μοντέρνας ...αισθητικής και "παραδοσιοκρατίας". Είναι ζήτημα επιλογής μεταξύ της υποταγής στα καπρίτσια μιας αλαζονικής, αμόρφωτης και άκρως λογοκριτικής οικονομικής και κοινωνικής ελίτ από τη μια και της λογικής, της γοητείας του Ομήρου και της ελευθερίας της σκέψης από την άλλη.
☆
Η διαμάχη γύρω από την Οδύσσεια του Νόλαν συμβαίνει καθώς διαμαρτυρίες καταγράφονται γιατί ο ρόλος της Ωραίας Ελένης διανεμήθηκε σε μια Κενυάτισσα γεννημένη στο Μεξικό ηθοποιό, την Λουπίτα Νιόνγκο. Ακριβώς για τον χρώμα του δέρματός της, όμως την διάλεξε και ο σκηνοθέτης.
Δεν είναι δύο κόσμοι που συγκρούονται, αλλά οι δύο όψεις της ίδιας φυλετιστικής αντίληψης.
Η δε σπουδή του Νόλαν, να χρησιμοποιήσει την Οδύσσεια για κήρυγμα, είναι εντελώς προπαγανδιστική· θυμίζει λίγο ‘Λένι Ρίφενσταλ σε στεροειδή’.
Επιπλέον, οι δηλώσεις της ηθοποιού για τον Όμηρο και την υποτίμηση των γυναικών παραπέμπουν στην ίδια πολιτισμική ιδιοποίηση που εκείνοι καταγγέλλουν στους άλλους.
Τι δουλειά έχει ο αρχαϊκός Ελληνικός κόσμος, με τις σημερινές ιδεολογικές προκαταλήψεις…
Γενικώς, η κουλτούρα της εποχής, ακρωτηριασμένη από οποιαδήποτε αυθεντική δημιουργικότητα, αναλίσκεται σε τεχνικές επιφάσεις ισότητας. Λες και δεν υπάρχει μια πλουσιότατη παράδοση θρύλων, μύθων, και παραβολών πάνω στην οποία θα μπορούσε να οικοδομηθεί ένας αυθεντικός λόγος φυλετικής ισότητας, και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς του Αφρικανικού κόσμου. Τώρα που, ούτως ή άλλως, στις επόμενες δεκαετίες του 21ου αιώνα, θα βρεθεί σε ανοδική τροχιά.
Όμως όχι· πρέπει ντε και καλά να πετσοκόψει ο (λευκός, χορτασμένος, εστέτ) Νόλαν την κληρονομιά του Ομήρου.

Γιατί είναι η ‘πατροκτονία’, σ΄ ένα συμβολικό επίπεδο, που έχει καταστεί η εμμονή αυτού του ρεύματος. Όχι η αφοσίωση στην ισότητα, την ελεύθερη συνομιλία μεταξύ των πολιτισμών, ή την έμπνευση και τη δημιουργία.

Λιγότερα

 

η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ του τινακανουμε


ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΕΛΙΔΑ www.tinakanoume.gr η γραφή είναι επεξεργασία εργαλείων αλλαγών. Είναι οικοδόμηση προϋποθέσεων συνείδησης πράξης Δεν επαρκούν οι αναλύσεις, η διαπίστωση συμπτωμάτων. Πολιτικός λόγος είναι η ανάγνωση των αιτίων, και η πρόταση που μπορεί να μετουσιωθεί σε πράξη μετασχηματισμών. Η ΧΩΡΑ είναι καταδικασμένη σε ανεπίστροφη πορεία από το ανεπαρκές, διεφθαρμένο, πολιτικό προσωπικό. Από την κομματοκρατία έως και την σημερινή έκφραση της αριστεροκαπηλείας, το παρακρατικό βάθος και διαπλοκή. Ένα προσωπικό άγνοιας, ιδιοτέλειας, μεταπρατισμού. Μαζί με την πολιτική χάθηκε ο δημόσιος χώρος του λόγου και της ευθύνης. Η ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΘΕΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ προοπτικής και νέων κομμάτων οφείλεται σε: 1.) κυριαρχία παρωχημένων και ψεύτικων εννοιολογήσεων, 2.) αναδιάταξη θέσεων του παλιού πολιτικού προσωπικού 3.) αντιλήψεις άμυνας κεκτημένων χωρίς στρατηγικό βάθος και 4.) άγνοια σχέσεων τεχνικών οικονομίας και πολιτικής διεύθυνσης. Ότι απαιτείται η κλασσική και φιλοσοφική παιδεία για την διαχείριση του πολιτικού και της πόλης, αυτά που η χρηματιστική ολιγαρχία και η δικτατορία των αγορών δεν θέλουν να συμβαίνει.

Η  Συνέχεια του κειμένου
Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ