Κόκκινο καμίνι
Σάββατο 15 Φεβρουαρίου 2020
Μade in USA το νέο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ)
Γράφει ο Στέφανος Πράσσος*
Ερωτηματικά δημιουργούνται όχι μόνο στους πολίτες αλλά ακόμα και σε κυβερνητικούς παράγοντες για τους λόγους που προκάλεσαν την περίεργη, καταστροφική και αναιτιολόγητη απόφαση του Πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη να κλείσει το 2023 ολόκληρη τη λιγνιτική παραγωγή της Χώρας. Τα ερωτηματικά αυτά πληθαίνουν όταν γίνεται γνωστό ότι κάτι τέτοιο δεν προκύπτει από καμία συμβατική υποχρέωση της Χώρας.
Υπάρχουν διεθνείς δεσμεύσεις της Χώρας;
Αποφάσεις ΕΕ: Οι αποφάσεις της ΕΕ αφορούν μείωση της λιγνιτικής και ανθρακικής παραγωγής το 2038 και κλείσιμο το 2050 και όχι κλείσιμο μονάδων το 2023 ούτε το 2028.[1] Γι αυτό η Γερμανία θα συνεχίσει να παράγει το 44% της ηλεκτρικής παραγωγής από λιγνίτη και λιθάνθρακα, η Πολωνία το 80% από λιγνίτη, η Τσεχία το 60% κλπ με στόχο να το μειώσουν το 2038. Ο Γερμανικός πολυεθνικός, ενεργειακός κολοσσός RWE, απαιτεί αποζημίωση 1,2 δις ευρώ για κάθε εγκατεστημένο GW (1000 MW) λιγνιτικής ή ανθρακικής παραγωγής που θα αποσύρει.[2] Τα δε Γερμανικά κρατίδια διεκδικούν 60 δις ευρώ για να κλείσουν αυτές τις μονάδες [3] και έχουν εγκριθεί ήδη τα 50 δις ευρώ περίπου για να τις κλείσουν το 2038[4] αλλά ταυτόχρονα κατασκευάζουν και νέες ανθρακικές μονάδες![5] Για τη Χώρα μας, στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού ταμείου Δίκαιας Μετάβασης, αποφασίστηκε πρόσφατα να χρηματοδοτηθούν με 280 εκ. ευρώ οι περιοχές που καταστρέφονται (Δ. Μακεδονία- Μεγαλόπολη) [6]
Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα των χωρών της ΕΕ
Διεθνείς Δεσμεύσεις: Δεν υπάρχουν αμιγώς δεσμεύσεις της Ελλάδας για μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) επειδή η ΕΕ συμμετέχει συνολικά στην διεθνή κατανομή. Όμως στα πλαίσια της ΕΕ η Χώρα μας έχει πραγματοποιήσει ότι τις αναλογούσε και με το παραπάνω κλείνοντας πολλές ανθρακικές και πετρελαϊκές μονάδες αλλά κυρίως «με την καθοριστική συμβολή» της τρόικας και της επιβολής των μέτρων λιτότητας. [7]
Παγκόσμιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα
Τα άλλα επιχειρήματα που χρησιμοποιούν ο πρωθυπουργός, η κυβέρνηση, οι εκπρόσωποι του κεφαλαίου αλλά και οι «ψευδο-οικολογικές» οργανώσεις του «βαθέως καπιταλισμού» είναι ότι «ο λιγνίτης έγινε ακριβό καύσιμο» και ότι θέλουν να προστατέψουν το περιβάλλον και την υγεία των κατοίκων των περιοχών όπου παράγεται η λιγνιτική ηλεκτρική ενέργεια. είναι όμως έτσι;
Ακριβό καύσιμο ο λιγνίτης;
Πράγματι ο λιγνίτης ακρίβυνε σε σχέση με το παρελθόν επειδή εκτινάχτηκαν οι τιμές του Ευρωπαϊκού Χρηματιστηρίου αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου το άνθρακα. Μέσα σε ένα χρόνο από 5 ευρώ ο τόνος έφτασε στα 30 ευρ.[8] Υπάρχουν κι άλλοι λόγοι αύξησης της λιγνιτικής κιλοβατώρας όπως η υποχρέωση για μειωμένη παραγωγή (στο 50%) των μονάδων επειδή «οφείλουν» να προσαρμόζονται στα σκαμπανεβάσματα των μ.ΑΠΕ, είναι η σχέση εκμετάλλευσης που αλλάζει (όμως όχι πάντα προς το χειρότερο), Είναι η μαζική εισαγωγή στα ορυχεία εργολαβικών δραστηριοτήτων χωρίς τεχνογνωσία και εξοπλισμό κ.α Για όλα αυτά υπάρχουν και προτάσεις και λύσεις που θα μπορούσαν να κάνουν ακόμα πιο φθηνή τη λιγνιτική Κιλοβατώρα, όμως παρόλα αυτά παραμένει από τα φθηνότερα καύσιμα και από τα ελάχιστα που δεν έχουν εγγυημένη τιμή (όπως οι μ.ΑΠΕ), δεν χρηματοδοτούνται από πουθενά, όπως οι μ.ΑΠΕ και το Φυσικό Αέριο, (ΕΤΜΕΑΡ- ΑΔΙ-ΜΜΑΕ κλπ)
Έτσι το κόστος της λιγνιτικής Μεγαβατώρας (MW/h) κινήθηκε το προηγούμενο διάστημα γύρα στα 80 με 90 € ανά MW/h όταν από αιολικά κόστιζαν 93 € ανά MW/h, τα φωτοβολταϊκά 285 και τα φωτοβολταϊκών στέγης 410 € ανά MW/h. Μέσος όρος παραγωγής από μ.ΑΠΕ 160 € ανά MW/h!!! Τέλος αν αυτό ήταν το πρόβλημα θα έψαχναν να βρουν λύσεις, που υπάρχουν πολλές, και δεν θα ακολουθούσαν το δόγμα: «πονάει κεφάλι – Κόβουμε κεφάλι…» Άλλωστε ο λιγνίτης είναι αυτός που χρηματοδοτεί 15 χρόνια τώρα και τις ΑΠΕ και το Φ.Α και γενικότερα την Η/Ε της Χώρας.
Οι τιμές ρεύματος από παραγωγή ΑΠΕ
Ούτε λόγος να γίνεται για το ενδιαφέρον τους για το περιβάλλον και την υγεία των κατοίκων των λιγνιτικών περιοχών αφού γι αυτές η λύση της βίαιης απολιγνιτοποίησης είναι σαν να δέχονται περιβαλλοντολογικές βόμβες μεγατόνων (αναλυτικά παρακάτω)!
Με δεδομένο ότι τα λιγνιτικά κοιτάσματα που θα εγκαταλειφτούν, ισοδυναμούν με 900 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου[15] και οι νέες επενδύσεις που εξαγγέλθηκαν για την ηλεκτρική ενέργεια είναι 43 δις ευρώ, θα πρέπει να έχει πολύ «ισχυρούς λόγους» ένας πρωθυπουργός και μια κυβέρνηση για να προχωρήσει σ’ αυτές τις ενέργειες. Αυτούς τους λόγους καλούμαστε να διερευνήσουμε με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα.
Το ιστορικό:
Πριν λίγους μήνες προεκλογικά, ο Μητσοτάκης, που τότε «έβαζε πλώρη» για πρωθυπουργός, από τη Φλώρινα καθησύχαζε τους εργαζόμενους και τους κατοίκους λέγοντας» «Η μεταλιγνιτική εποχή δεν θα έρθει από την μια στιγμή στην άλλη, γιατί ο λιγνίτης παραμένει το καύσιμο γιατί στηρίζει την ενεργειακή πολιτική της χώρας…» [9]
Λίγο αργότερα από το βήμα του ΟΗΕ θα εξήγγειλε το κλείσιμο όλης της λιγνιτικής παραγωγής στη Χώρα, μέχρι το 2028, «παγώνοντας» εργαζόμενους και κατοίκους των λιγνιτικών περιοχών αλλά και όσους έχουν στοιχειώδεις γνώσεις γύρω από τα ηλεκτρενεργειακά. Και λίγες βδομάδες αργότερα δηλώνει πως αυτό θα γίνει ακόμα πιο νωρίτερα, το 2023, αφήνοντας για το 28 μόνο την μονάδα Πτολεμαΐδα 5 που βρίσκεται ακόμα στα στάδιο της κατασκευής και πιθανά να μπει σε λειτουργία στο τέλος του 2022. Αυτά τα αποτυπώνει στο νέο ΕΣΕΚ (Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα) αναθεωρώντας το ΕΣΕΚ του ΣΥΡΙΖΑ το οποίο κινείται στην ίδια λογική αλλά με πιο ήπιο χρονοδιάγραμμα και εκπορεύεται όπως και του Μητσοτάκη από την ΕΕ και τις ΗΠΑ. Ταυτόχρονα η ΔΕΗ, μέσω του εκλεκτού διευθύνοντα Συμβούλου της ΝΔ, Γιώργου Στάσση, εκπονεί τον «στρατηγικό της σχεδιασμό» ο οποίος απλά επικυρώνει τις εξαγγελίες Μητσοτάκη.
Συνέπειες:
Οι συνέπειες αυτής της επιλογής είναι τεράστιες και πολύπλευρες για την Εθνική οικονομία, τη ΔΕΗ, την ηλεκτροπαραγωγή, για τους λαϊκούς καταναλωτές Η/Ε (Ηλεκτρικής Ενέργειας) και καταστροφική (οικονομικά και περιβαλλοντολογικά) για τις Περιοχές που παράγουν Η/Ε από λιγνίτη (Μεγαλόπολη- Δυτική Μακεδονία):
Το 50% σχεδόν της παραγωγής Η/Ε της ΔΕΗ (σταθερής, φθηνής και «χρήσιμης») αλλάζει καύσιμο και ιδιοκτήτη. Περνάει στην ιδιωτική πρωτοβουλία (βλέπε αχαλίνωτη κερδοσκοπία) αφού αντικαθίσταται ο λιγνίτης από το Φυσικό Αέριο των επιχειρηματικών Ομίλων. Ήδη έχουν πάρει άδειες και ξεκίνησε η κατασκευή ιδιωτικών μονάδων ισχύος 4.700 MW με καύσιμο Φυσικό αέριο. Απόλυτος έλεγχος των ιδιωτών στην παραγωγή Η/Ε άρα και στις τιμές. [10]
Το ήδη πανάκριβο ρεύμα (λόγω Απελευθέρωσης Η/Ε) στη Χώρα μας θα εκτιναχθεί ακόμα περισσότερο, ίσως και σε τριπλάσιες τιμές, αφού αλλάζει το ενεργειακό μείγμα και μπαίνει πολύ ακριβότερο από ΑΠΕ- Φυσικό αέριο και κυρίως Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο (LNG). Ήδη, σαν να το ήξεραν (;!), οι ιδιώτες πάροχοι Η/Ε έχουν βάλει στα «ψιλά γράμματα» των συμβολαίων τους «ρήτρα Οριακής Τιμής Συστήματος» (Ο.Τ.Σ) που σημαίνει ότι οι τιμές του ρεύματος θα ακολουθούν τις τιμές χονδρικής όπως αυτές θα διαμορφώνονται στα Χρηματιστήρια Ενέργειας.[11]
Για τις λιγνιτενεργειακές Περιοχές, που αναπτύχθηκαν τα τελευταία 70 χρόνια στη βάση αυτής της δραστηριότητας το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων σημαίνει περαιτέρω περιβαλλοντική υποβάθμιση και οικονομική κατάρρευση!
Σε ότι αφορά τη Δυτική Μακεδονία όπου η ενεργειακή δραστηριότητα ξεπερνά το 60% της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας σημαίνει οικονομικό μαρασμό που εκτός των άλλων θα φέρει μαζική εγκατάλειψη της Περιοχής! Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους επιστημονικούς φορείς, η ανεργία θα ξεπεράσει το 60% (είναι ήδη στο 24%, πρώτη Περιφέρεια της Χώρας, και σ αυτό θα προστεθεί άλλο ένα 38% που ισοδυναμεί με 42.000 νέες θέσεις ανεργίας) και η οικονομική δραστηριότητα θα μειωθεί κατά δυο δις ευρώ ετησίως, ποσοστό 38%! Υπολογίζεται να εγκαταλείψουν την Περιοχή 120.000 κάτοικοι σε σύνολο 280.000 που είναι σήμερα. Αυτό έχει και πανελλαδικές επιπτώσεις αφού υπολογίζεται ότι θα αυξήσει κατά 2,2% τη συνολική ανεργία της Χώρας και θα μειώσει κατά 2,2% το συνολικό ΑΕΠ της Χώρας! [12]
Περιβαλλοντολογικό έγκλημα στη Δ.Μακεδονία
Η βίαια εγκατάλειψη των ανοιχτών Ορυχείων θα κάνει τη Δ. Μακεδονία ολόκληρη ένα τεράστιο «μαγκάλι» αφού θα εκπέμπονται για πάρα πολλά χρόνια τεράστιες ποσότητες μονοξειδίου του άνθρακα (ατελής καύση) λόγω του φαινομένου των αυταναφλέξεων του λιγνίτη. Επίσης θα εκπέμπονται μόνιμα, λόγω των ξεσκέπαστων αποθέσεων τέφρας και σκόνης, αιωρούμενα σωματίδια και οι μετακινήσεις- κατολισθήσεις εδαφών γύρω από τα εγκαταλειμμένα ορυχεία θα είναι μόνιμο φαινόμενο που θα «καταπίνει» τεράστιες εκτάσεις ακόμα και ολόκληρους οικισμούς!
Οι επιπτώσεις από τη διάρρηξη του υδροφόρου ορίζοντα δε θα αποκατασταθούν ποτέ! Αυτό είναι το «περιβαλλοντολογικό αποτύπωμα» που θα αφήσει πίσω του ο «τυφώνας» της βίαιης απολιγνιτοποίησης για το οποίο δήθεν «κόπτονται» οι «οικοκαπιταλιστικές» οργανώσεις και οι απανταχού «Πτολεμαΐδολόγοι»!!![13]
Ηλεκτροπαραγωγή
Σύμφωνα με το νέο ΕΣΕΚ η εγκατεστημένη ισχύς στη Χώρα μας το 2030 θα είναι τριπλάσια (26.000 MW) από όση ήταν το 2006 (12.000 ΜW). Με βάση τα μέχρι τώρα δημοσιευμένα στοιχεία προκύπτει ότι θα είναι πολύ περισσότερη (Όχι πως θα είναι αντίστοιχα και η παραγωγή). Για να γίνει αυτό η Κυβέρνηση αποφάσισε να επενδύσει άλλα 43,8 δις ευρώ ενώ έχει επενδύσει ήδη πάνω από 50 δις σε μεταβλητές μ.ΑΠΕ (ανεμογεννήτριες- Φωτοβολταικά) και ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο. Αυτά είναι χρήματα που προέρχονται από τη «ματωμένη» λιτότητα του Ελληνικού λαού, δεν υπάρχει κανένας λόγος να κατασπαταληθούν, δεν θα εξυπηρετήσουν καμιά λαϊκή ανάγκη, θα δημιουργήσουν περισσότερα και δεν θα λύσουν κανένα πρόβλημα στην ηλεκτρική ενέργεια. Είναι όμως λεφτά που τα χρειάζεται το «καπιταλιστικό τέρας για να τραφεί» να γιγαντώσει κι άλλο και να μας καταπιεί όλους τελικά! [14]
Μητσοτάκης και κλιματική αλλαγή
Άραγε ο νεοφιλελεύθερος πρωθυπουργός μας Κ. Μητσοτάκης, που είναι υπέρμαχος της άκρατης καπιταλιστικής ανάπτυξης, απόκτησε εσχάτως υπερβάλλουσες περιβαλλοντολογικές ή κλιματολογικές ευαισθησίες;
· Τέτοιες ώστε να θυσιάζει: Τεράστια κονδύλια (43,8 δις ευρώ) όταν δεν δίνει 10 ευρώ αύξηση στους καταρημαγμένους μισθωτούς και συνταξιούχους;
· Να σπαταλά ασύστολα μεγάλης οικονομικής και ενεργειακής αξίας εθνικούς πόρους ; Λιγνίτη που ισοδυναμεί με 900 εκ. Βαρέλια πετρέλαιο; Έχει η χώρα μας τέτοια πολυτέλεια; [15]
· Να εντείνει κατά 10 μονάδες την ενεργειακή εξάρτηση της Χώρας που ήδη βρίσκεται στο 75%; [15]
· Να αλλάζει αρνητικά ακόμα και το εμπορικό ισοζύγιο μέσω αθρόας εισαγωγής άχρηστων τεχνολογιών μ.ΑΠΕ και εισαγόμενων καυσίμων;
· Να δημιουργεί νέες στρατιές ανέργων και γενικότερα να βυθίζει στην οικονομική και περιβαλλοντολογική καταστροφή ολόκληρες περιοχές;
Αν πράγματι ο πρωθυπουργός μας απέκτησε τέτοιες οικολογικές - Κλιματικές ευαισθησίες τότε γιατί αποφασίζει «πάση θυσία» τις έρευνες υδρογονανθράκων που συσσωρεύουν επικίνδυνα τα «σύννεφα πολέμου» στην Περιοχή και παρά στις αντιδράσεις των «τοπικών κοινωνιών» (Κατάκολο- Ήπειρος κλπ); [16] Μήπως νομίζει πως οι υδρογονάνθρακες, κατά την εξόρυξη και την καύση τους δεν εκπέμπουν διοξείδιο του άνθρακα; Εκπέμπουν λιγότερο από τον λιγνίτη αλλά εκπέμπουν και μάλιστα εκπέμπουν και μεθάνιο (κατά την εξόρυξη και τη μεταφορά) που είναι είκοσι φορές πιο δραστικό από το διοξείδιο! Και γιατί συνεχίζει πάση θυσία την περιβαλλοντολογική καταστροφή του Κάκαβου και των τουριστικών προορισμών στη Χαλκιδική προς όφελος του Μπόμπολα και των πολυεθνικών φυλακίζοντας μάλιστα τους κατοίκους που αγωνίζονται;[17]
Προσθήκη λεζάντας
Μήπως ρώτησε ποιες θα είναι οι Περιβαλλοντολογικές συνέπειες στη Δυτική Μακεδονία από τα ανοιχτά Ορυχεία, από το σταμάτημα των τηλεθερμάνσεων και των μετεγκαταστάσεων;
ΟΧΙ, αντίθετα φέρνει την Παγκόσμια Τράπεζα, τη Siemens, την RWE και τις άλλες πολυεθνικές για να «ροκανίσουν» ακόμα και τα όποια «αντισταθμιστικά οφέλη» αποφασιστούν.[18]
Ας μη γελιόμαστε, ο Μητσοτάκης, ο Χατζηδάκης, η Μέρκελ, ο Μακρόν και οι άλλοι πολιτικοί εκπρόσωποι του Κεφαλαίου θα αποκτήσουν περιβαλλοντολογικές ευαισθησίες όταν οι λύκοι γίνουν χορτοφάγοι!
Οι νέες συμφωνίες υλοποιούν τα σχέδια του Ευρωατλαντικού ιμπεριαλισμού
Αντίθετα οι μόνοι ισχυροί λόγοι που υπαγορεύουν τις αποφάσεις τους είναι τα συμφέροντα του Κεφαλαίου και οι γεωπολιτικές προτεραιότητες του Ευρω- Αμερικάνικου Ιμπεριαλισμού στην Περιοχή!
Ποιες είναι λοιπόν σήμερα οι επιδιώξεις του Κεφαλαίου και του Ευρω- Αμερικάνικου Ιμπεριαλισμού στον τομέα της ενέργειας που έχουν και άμεση σχέση με τις νέες Γεωπολιτικές ανακατατάξεις;
Σύμφωνα με τα πρόσφατα γεγονότα που αφορούν τις εξελίξεις στην ενέργεια στη Χώρα μας και επιβεβαιώνονται από όλα τα δημοσιεύματα και τις σοβαρές αναλύσεις «έρχονται τα πάνω κάτω στον τομέα της ενέργειας».[19]
Είσοδος των Αμερικανών στην Η/Ε της Χώρας μας και της ευρύτερης περιοχής
Συγκεκριμένα στον Τομέα της Ηλεκτρικής Ενέργειας, της Ελλάδας, της Ευρώπης και όχι μόνο, εισέρχεται δυναμικά και με άμεση προτεραιότητα, το Αμερικάνικο Κεφάλαιο μέσω του σχιστολιθικού Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) το οποίο παράγεται μαζικά τα τελευταία χρόνια στις ΗΠΑ και φιλοδοξεί να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στην Ενέργεια τα επόμενα χρόνια.[20]
Έτσι μέσω συμφωνιών με την ΕΕ, τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, που ξεκίνησαν από την Κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ τις οποίες εγκρίνει και μάλιστα επαυξάνει στο έπακρον η Κυβέρνηση της ΝΔ (και μέσω νέου ΕΣΕΚ) έχουμε:
1. Κλείσιμο της λιγνιτικής παραγωγής. ο ΣΥΡΙΖΑ άφηνε το 17% επί της κατανάλωσης. (Στην ουσία τίποτα, απλά για «τα μάτια του κόσμου»..)
2. Το κλείσιμο της λιγνιτικής παραγωγής «δικαιολογεί» τις αθρόες εγκαταστάσεις μ.ΑΠΕ έως και τριπλάσιας Ισχύος από την συνολική κατανάλωση Η/Ε της Χώρας μας. Η εγκατεστημένη ισχύς από Α/Γ και Φ/Β θα είναι πάνω από 20.000 MW! Κατά την πρόβλεψη των ενδιαφερομένων οι επενδύσεις σε μ.ΑΠΕ στη Χώρα μας θα ξεπεράσει τα 10 δις Ευρώ το επόμενο διάστημα. Για να μπορέσει μάλιστα το κεφάλαιο να «τσιμεντάρει», να καταστρέψει στην ουσία όλα τα βουνά και τους κάμπους της Χώρας καταργούν κάθε «γραφειοκρατική εμπλοκή»[21] αλλά και κάθε περιβαλλοντολογική προστασία! Μπορούν να εγκαταστήσουν παντού και σε ιδιωτικές εκτάσεις και βοσκοτόπια ακόμα και σε περιοχές Natura! [22]
Αυτό ικανοποίει τις ορέξεις όλων των «ενεργειακών ομίλων» και συμβαδίζει με τα συμφέροντα και τους σχεδιασμούς του Ευρωενωσιακού κεφαλαίου (Γερμανικό, Γαλλικό, Ισπανικό, Δανέζικο κλπ) αφού το 85% των επενδύσεων μ.ΑΠΕ θα πάει στις βιομηχανίες των Χωρών τους, που κατασκευάζουν αυτές τις τεχνολογίες.
3. Όμως επειδή οι ΑΠΕ εκτός από στοχαστικές* είναι και ασταθείς, δεν αντικαταστούν πραγματική εγκατεστημένη ισχύ άρα χρειάζονται μονάδες βάσης (θερμικές) για να τις στηρίζουν! Οι ειδικοί υπολογίζουν ότι για κάθε μονάδα ρεύματος από μ.ΑΠΕ χρειάζεται υποστήριξη από 25% έως 100% από άλλη σταθερή (θερμική ή υδροηλεκτρική) πηγή Ενέργειας. Αυτές στην Ελλάδα δεν θα είναι πλέον με καύσιμο Λιγνίτη αλλά αποκλειστικά με Φυσικό Αέριο που πλέον λέγεται μεταβατικό καύσιμο!
Κι επειδή το Φ.Α που μεταφέρεται μέσω αγωγών δεν επαρκεί για την ηλεκτροπαραγωγή, χρειάζεται και στην οικιακή, εμπορική, βιομηχανική κατανάλωση αλλά και για να μειωθεί η εξάρτηση από τη Ρωσία οι μονάδες μας πλέον θα καίνε Αμερικάνικο LNG το οποίο μέσω της Χώρας μας θα διανέμεται σε πολλές χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ασίας.
Το LNG και οι Γεωπολιτικές στρατηγικές του Ιμπεριαλισμού
«Ο ιμπεριαλισμός είναι ο καπιταλισμός στο στάδιο εκείνο της ανάπτυξης, στο οποίο έχει διαμορφωθεί η κυριαρχία των μονοπωλίων και του χρηματιστικού κεφαλαίου, έχει αποκτήσει εξαιρετική σημασία η εξαγωγή κεφαλαίου, έχει αρχίσει το μοίρασμα του κόσμου από τα διεθνή τραστ και έχει τελειώσει το μοίρασμα όλων των εδαφών της γης από τις μεγαλύτερες καπιταλιστικές χώρες» (Λένιν, «Απαντα», τ.27, σελ. 323).
Νέο ΕΣΕΚ. σελίδα 40
Επί της ουσίας η κατάργηση της λιγνιτικής παραγωγής δημιουργεί (τεχνητή) έλλειψη ηλεκτρικής ενέργειας η οποία άμεσα θα καλυφθεί με μονάδες παραγωγής ρεύματος με καύσιμο Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο και συγκεκριμένα Αμερικάνικο σχιστολιθικό (LNG). Η συμφωνία εντάσσεται στους γενικότερους οικονομικούς, ενεργειακούς, πολιτικούς και αμυντικούς σχεδιασμούς της Χώρας μας [20] και επιβεβαιώνεται από τα εξής γεγονότα:
1. Συμφωνία ΗΠΑ-ΕΕ για την εισαγωγή αμερικάνικου LNG προς μείωση της ενεργειακής εξάρτησης από το Ρώσικο Φυσικό Αέριο. Υπήρξε συμφωνία του προέδρου της κομισιόν Ζαν Κλωντ Γιουγκερ με τον Ντόναλτα Τραμπ τον Ιούλιο του 2018 για αύξηση των εισαγωγών LNG από τις ΗΠΑ, η οποία επιβεβαιώθηκε σε όλα τα επίπεδα [23]
2.
"Αναπόφευκτη" η Αμερικανική επέλαση
Συμφωνία κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ με ΗΠΑ, στη συνάντηση Τσίπρα -Τραμπ στις 17 Οκτωβρίου 2017 για επέκταση των Αμερικάνικων Βάσεων με κύρια νέα ναυτική βάση το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης όπου κατασκευάζεται και η τερματική πλωτή δεξαμενή αποθήκευσης LNG. ??? [24]
3. Στην πρόσφατη υπογραφή συμφωνίας της Κυβέρνησης της ΝΔ με τις ΗΠΑ-ΝΑΤΟ για την ανανέωση παραμονής των αμερικάνικων βάσεων μπαίνει και το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης μαζί με νέες βάσεις σε Λάρισα, Στεφανοβίκειο και Βόλο.
4. Το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης βγήκε πριν λίγο καιρό για πώληση μέσω ΤΑΙΠΕΔ. Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Τζέφρι Πάιατ, κατά την επίσκεψή του στην Αλεξανδρούπολη δηλώνει ότι «το λιμάνι αυτό είναι στρατηγικής σημασίας για τις ΗΠΑ-ΝΑΤΟ και είναι βέβαιος πως θα υπάρξει ενδιαφέρον για εξαγορά από αμερικάνικες εταιρείες.» [25] Και φυσικά καθόλου τυχαία, ο όμιλος Κοπελούζου ξεκίνησε εκεί την κατασκευή μονάδας ηλεκτροπαραγωγής ισχύος 660 MW με καύσιμο φυσικό αέριο η οποία «θα συνδέεται μέσω ιδιόκτητου αγωγού 4 περίπου χιλιομέτρων με το FSRU της Αλεξανδρούπολης»… [26]
από το energypress
5. Όμως αυτή η δεξαμενή δεν είναι αρκετή για τα σχέδια των Αμερικάνικων αφού ήδη «είκοσι εταιρείες εκδήλωσαν ενδιαφέρον για αγορά 12,2 δισ. κυβικά μέτρα/έτος ενώ η δυναμικότητα επαναεριοποίησης της Πλωτής Μονάδας Αποθήκευσης Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (FSRU) είναι 5,5 δισ. κ.μ./έτος». Έτσι κατά παραγγελία τους, το Ελληνικό κράτος με έξοδα της τάξης των 400 εκατομμυρίων Ευρώ, διαμόρφωσε την τεράστια υποθαλάσσια δεξαμενή αποθήκευσης LNG στη Νότια Καβάλα.[27] Οι εργασίες στη δεξαμενή, (Υπόγεια Αποθήκη Φυσικού Αερίου (ΥΑΦΑ) της Νότιας Καβάλας) που πρώην «φιλοξενούσε» κοιτάσματα φυσικού αερίου και έχουν σχεδόν εξαντληθεί, πραγματοποιήθηκαν ήδη και είναι προς πώληση μέσω ΤΑΙΠΕΔ. Στην ΥΑΦΑ της Καβάλας μπορεί να αποθηκευτεί φυσικό αέριο σε αέρια μορφή και να εξασφαλίσει αποθέματα για μήνες. Η χωρητικότητα της υποθαλάσσιας αποθήκης εκτιμάται περίπου στο 1 bcm. Ο ετήσιος ενεργός διακινούμενος όγκος εκτιμάται σε 360 εκατ. Nm3 ή σε 720 εκατ. Nm3, για έναν ή δύο κύκλους ανά έτος, αντίστοιχα. Η μέγιστη ημερήσια δυναμικότητα εισπίεσης της υπόγειας αποθήκης με φυσικό αέριο εκτιμάται σε 5 εκατ. Nm3/d. [28]
6.
Στο σχεδιασμό του ΔΕΣΦΑ (Διαχειριστής Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου), που βγήκε πρόσφατα σε δημόσια διαβούλευση από τη ΡΑΕ προβλέπονται «εικονικοί αγωγοί» (σταθερά δρομολόγια με τάγκερ- δεξαμενές μεταφοράς φυσικού αερίου) οι οποίοι θα προμηθεύουν με LNG όλα τα νησιά του Μη Διασυνδεμένου Συστήματος (Κρήτη, Δωδεκάνησα, Βόρειο Αιγαίο) από τη Ρεβυθούσα που είναι ένα νησί δεξαμενή στον κόλπο των Μεγάρων. Ήδη προαναγγέλλουν την κατασκευή μια νέας μονάδας ισχύος 400 MW με καύσιμο LNG στον Αθερινόλακκο της Κρήτης και έπονται Ρόδος, Κω, Κάρπαθος , Πάτμος, Κάλυμνος, Χίο, Λέσβο, Σάμο, Λήμνο, Ικαρία κλπ. Εκτός όλων των άλλων μπαίνει και το ερώτημα ποιος ο λόγος της επένδυσης 2 δις ευρώ του ΔΕΔΗΕ για το έργο της διασύνδεσης αυτών των νησιών με την ηπειρωτική Χώρα; Απλά προτεραιότητα έχουν τα θέλω των Αμερικανών! [29]
7. Και αν αυτοί οι λόγοι, που εκπορεύονται από το Αμερικάνικο Κεφάλαιο δεν είναι επαρκείς ώστε να μεταμφιεστούν ο Μητσοτάκης και το υπόλοιπο πολιτικό προσωπικό σε οικολόγους -κλιματολόγους υπάρχει και ένας ακόμα που λέγεται Εφοπλιστικό Κεφάλαιο. Είναι οι «Έλληνες» εφοπλιστές που έχουν κατασκευάσει εκατοντάδες καράβια δεξαμενές, το κόστος των οποίων ξεπερνά τα 20 δις δολάρια, για να μεταφέρουν το LNG κυρίως των ΗΠΑ αλλά και της Αλγερίας, Αιγύπτου, Αυστραλίας κλπ. Συγκεκριμένα «στο αναλυτικό δημοσίευμα της Handelsblatt επισημαίνεται πως από τις 65 παραγγελίες LNG τάνκερ στην Άπω Ανατολή για το 2018, οι 33 προέρχονται από Έλληνες εφοπλιστές. Οι Έλληνες εφοπλιστές έχουν παραγγείλει καράβια αξίας 8,9 δισ. ευρώ το 2018 και τα 2/3 αφορούν τάνκερ μεταφοράς φυσικού αερίου. Διαθέτουν, έτσι, το μεγαλύτερο στόλο παγκοσμίως και ελέγχουν τον 1/5 του παγκόσμιου τονάζ, όντας μπροστά από την Ιαπωνία, την Κίνα και τη Γερμανία στην κατάταξη.[30]
Επομένως οι λόγοι που επικαλούνται για τον ξαφνικό θάνατο της λιγνιτικής παραγωγής είναι προσχηματικοί και αφορούν κυρίως το επικοινωνιακό παιχνίδι της Κυβέρνησης. Η πραγματικότητα είναι ότι ανάμεσα στα Λαϊκά - Εθνικά συμφέροντα και στα συμφέροντα του Εωρωατλαντικού Ιμπεριαλισμού προτάσσουν τα δεύτερα!
Επιπτώσεις στο περιβάλλον από τις εξορύξεις σχιστολιθικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG)
Η Υδραυλική Ρωγμάτωση (fracking) χρειάζεται πολύ νερό..
Γνωρίζουν άραγε οι ανά την επικράτεια οικολόγοι «λιγνιτομάχοι» πως παράγεται και τι επιπτώσεις έχει στο Περιβάλλον και στην υγεία των κατοίκων η διαδικασία εξόρυξης του σχιστολιθικού Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) το οποίο θα αντικαταστήσει τον «βρώμικο» λιγνίτη;
Η μέθοδος υδραυλικής διέγερσης ή υδραυλικής ρωγμάτωσης (fracking) που χρησιμοποιείται κατά κόρον για την εξόρυξη του σχιστολιθικού LNG δημιουργεί τεράστια περιβαλλοντολογικά προβλήματα για αυτό και οι κάτοικοι αυτών των περιοχών ξεσηκώνονται για να σταματήσουν τις εξορύξεις. Καταστροφή φυσικού τοπίου. Δεσμεύει τεράστιες εκτάσεις με πηγάδια και εγκαταστάσεις ανά 1,5 Km. Χρησιμοποιούνται τεράστιες ποσότητες νερού. Τα τοξικά χημικά που διοχετεύονται με το νερό στο υπέδαφος περνάν στον υδροφόρο ορίζοντα και τον μολύνουν. Τον υδροφόρο ορίζοντα μολύνουν και διαρροές από τα λύματα του κοιτάσματος που περιέχει βαρέα μέταλλα (αρσενικό, υδράργυρο) και ραδιενεργά σωματίδια. Ρύπανση έχει παρουσιαστεί και σε επιφανειακά ύδατα. Η διαδικασία της υδραυλικής ρωγμάτωσης δημιουργεί σεισμούς! Και για το κλίμα; Εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από τις εργασίες εξόρυξης και τον γεωτρητικό εξοπλισμό αλλά και τεράστιες διαρροές μεθανίου![31]
Γεωτρύπανο για την εξόρυξη του σχιστολιθικού LNG
«Οι δυνητικά καταστροφικές συνέπειες της χρήσης των τοξικών χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται κατά τη διεργασία της υδραυλικής ρωγμάτωσης (fracking) έχει τεκμηριωθεί άριστα, ιδίως όσον αφορά τον υδροφόρο ορίζοντα». [32]
Αυτές είναι μόνο μερικές από τις επιπτώσεις της εξόρυξης του «καθαρού» καυσίμου που έρχεται να αντικαταστήσει τον ρυπαρό λιγνίτη γι αυτό η επιστημονική επιτροπή που δημιουργήθηκε στην ΕΕ γνωμάτευση αρνητικά για μελλοντικές εξορύξεις LNG στις χώρες της ΕΕ… [33]
Και η αποθήκευση Η/Ε
Μπαταρία της Τεσλα ισχύος 150MW
Η εξόρυξη λιθίου, κοβαλτίου και των άλλων 17 "σπανίων γαιών" που χρησιμοποιείται στις μπαταρίες και στις ανεμογεννήτριες δεν απαιτεί μηχανήματα που εκπέμπουν διοξείδιο του άνθρακα αλλά παιδική εργασία, 100% "οικολογική".....[34]
Στέφανος Πράσσος*
Περιφερειακός Σύμβουλος, εκπρόσωπος της "Αριστερής Συμπόρευσης για την Ανατροπή στη Δυτική Μακεδονία'
Πρώην πρόεδρος του Συνδικάτου Εργαζομένων στην Ενέργεια "Εργατική Αλληλεγγύη"
*2}Στοχαστικές= «όταν υπάρχει το στοιχείο του τυχαίου και οι καταστάσεις των μεταβλητών δεν περιγράφονται από μοναδικές τιμές, αλλά από κατανομές πιθανοτήτων»
ΠΗΓΕΣ
[1] Πρόεδρος Ευρωβουλής: Η ΕΕ πρέπει να γίνει κλιματικά ουδέτερη έως το 2050 - CNN.gr
[2] Απολιγνιτοποίηση: Η RWE κοστολογεί 1,2 δισ. ευρώ ανά 1000 MW τον παροπλισμό των μονάδων της - Τι "δίνει" το μοντέλο αυτό για τη ΔΕΗ | e-mc2.gr
[3] Επιδοτήσεις 60 δις. ευρώ διεκδικούν τα γερμανικά κρατίδια για να «σβήσουν» λιγνιτικές μονάδες
[4] Η Γερμανία βάζει τέλος στον λιγνίτη έως το 2038 | Διεθνής Οικονομία | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
[5] Νέες ανθρακικές μονάδες κατασκευάζονται στη Γερμανία
[6] Η "δίκαιη" μετάβαση ανακοινώθηκε. "Ψίχουλα" για την δυτική Μακεδονία - Απο το 2023 έρχονται δύσκολες μέρες για την περιοχή - vetonews
[7] Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα το 2018 μειώθηκαν στην Ελλάδα με ρυθμό κατά 44% υψηλότερο του μέσου όρου της Ε.Ε | Fortunegreece.com
[8] Νέα ανάσα για τη ΔΕΗ, πέφτουν οι τιμές των ρύπων - Επιτυχημένο κρίνεται το "hedging" μέχρι στιγμής
[9] Τι έλεγε ο Κ. Μητσοτάκης τρεις μήνες πριν στην Φλώρινα για το λιγνίτη και την ΔΕΗ υπο τις επευφημίες συνδικαλιστών και στελεχών της ΝΔ - vetonews
[10] Ιδιωτικές μονάδες φυσικού αερίου θα γεμίσουν το κενό του λιγνίτη - Ειδήσεις - νέα - Το Βήμα Online
[11] το ακριβό φυσικό αέριο αυξάνει το κόστος ρεύματος στην Ευρώπη - Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
[12] Σοκαριστικά στοιχεία για την εικόνα της Δυτικής Μακεδονίας το 2028 δείχνει μελέτη του ΤΕΕ. Κατακόρυφη η μείωση των θέσεων εργασίας και του ετήσιου ΑΕΠ (video)
[13] Εισήγηση του Δημάρχου Εορδαίας Παναγιώτη Πλακεντά, στην ημερίδα «Το μέλλον της Ενέργειας στη Δυτική Μακεδονία» kozan.gr
[14] Επενδύσεις 43,8 δισ. έως το 2030 υπόσχεται το Εθνικό Σχέδιο Ενέργειας
[15] ΑΠΟΛΙΓΝΙΤΟΠΟΙΗΣΗ (2028) - ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ - ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗ Δ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ | TOY Χρήστου Παπαγεωργίου - vetonews
[16] Αντιδράσεις για τις εξορύξεις στο Κατάκολο | Η Εφημερίδα των Συντακτών
[17] Περιβαλλοντικό έγκλημα στις Σκουριές - Natura
[18] Τη Μετατροπή της Δ. Μακεδονίας σε Mπαταρία των Βαλκανίων Διερευνούν Κομισιόν & Παγκόσμια Τράπεζα
[19] Τα πάνω- κάτω φέρνει το 2020 στην αγορά ενέργειας - Οι 11 και μια ανατροπές σε ηλεκτρισμό, φυσικό αέριο, ΑΠΕ, γεωπολιτικά
[20] Φυσικό αέριο: Αναπόφευκτη η αμερικανική «επέλαση» σε Ελλάδα και ΕΕ | Insider
[21] Καταργείται η άδεια παραγωγής για όλες τις ΑΠΕ – Τι θα γίνει με τις παλιές αιτήσεις - Τι παράβολο θα πληρώνουν οι επενδυτές
[22] Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) | Yπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας
[23] Στροφή της Ε.Ε. προς το φυσικό αέριο των ΗΠΑ -Σχέδια για υπερδιπλασιασμό των εισαγωγών αμερικανικού LNG | naftemporiki.gr
[24] Τσίπρας - Μητσοτάκης: "Πλανητάρχα μου! Ιδού οι Βάσεις σας!" - Militaire.gr
[25] Πάιατ: Ο κρίσιμος ρόλος του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης και ο μεγάλης σημασίας πλωτός σταθμός υγροποιημένου αερίου – Newsbeast
[26] Ξεκινά άμεσα η κατασκευή της μονάδας συνδυασμένου κύκλου του Κοπελούζου στην Αλεξανδρούπολη
[27] Μια νέα υποθαλάσσια Ρεβυθούσα στην Καβάλα | Επιχειρήσεις | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
[28] Προς πώληση η υποθαλάσσια αποθήκη φυσικού αερίου της Καβάλας
[29] ΔΕΣΦΑ: Σχέδιο τροφοδοσίας Κρήτης, Δωδεκανήσων και Βορείου Αιγαίου με φυσικό αέριο - Δημοκρατική της Ρόδου
[30] Πρώτοι στον κόσμο οι Έλληνες εφοπλιστές στο LNG | Businessenergy
[31] https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=2&cad=
[32] https://www.iatronet.gr/eidiseis-nea/voyli-ygeia/news/19573/sxistolithiko-fysiko-aerio-kai-petrelaio-mia-sovari-apeili-gia-to-perivallon-kai-tin-ygeia.html
[33] ΕΚΘΕΣΗ σχετικά με τις επιπτώσεις των δραστηριοτήτων εξόρυξης σχιστολιθικού φυσικού αερίου και σχιστολιθικού πετρελαίου στο περιβάλλον - A7-0283/2012
[34] Παιδιά-εργάτες ζουν μια κόλαση για να κυκλοφορούμε εμείς με ηλεκτρικά αυτοκίνητα - Fanpage
Αναρτήθηκε από kamini στις 11:01:00 μ.μ.
Πέρασε η ώρα και άδειασε η
Εκκλησία του Αγίου Βλασίου, ο δρόμος και η πλατεία. Η πόλη επανέρχεται στους
ρυθμούς της μετά τους λόγους εντός ενός παραδοσιακού κανονιστικού πλαισίου. Οι
δημότες μετά την εξόδιο ακολουθία επιστρέφουν στα σπίτια τους σίγουρα
συλλογισμένοι. Γνώριζαν τον Αντώνη Κλαδούχο, τώρα μίλησαν, άκουσαν για το
προσωπικό και πολιτικό του πέρασμα.
*
Σε κάθε απώλεια ακολουθούν σκέψεις,
αποτιμήσεις. Ενώ, όμως, για έναν απλό πολίτη η λέξη ζωή έχει ένα πυκνό νόημα,
για αυτόν που ανέλαβε να εκφράσει από θέσεις εξουσίας μια κοινωνία, ο βίος
παρακολουθεί και τον τρόπο συμπεριφοράς στο τόξο του χρόνου της πολιτικής. Η
ζωή μπορεί να αναφέρεται και σε άψυχες υπάρξεις, αλλά και σε ανθρώπους άψυχους,
διαχειριστικούς βιολογικά του χρόνου περάσματός τους. Για τον Αντώνη δεν ήταν
έτσι, ο βίος του ήταν μια άσκηση.
*
Τρεις τετραετίες Δήμαρχος
είναι ένα επαρκές υλικό ταξινόμησης και αποτίμησης έργου και στόχων. Το έργο
του, της παρέμβασής του στο παραλιακό μέτωπο της πόλης είναι το πιο σημαντικό,
που δίνει ταυτότητα σε αυτόν και επαναπροσδιορίζει τους όρους σχέσεων, χώρου,
δημόσιων αγαθών και κοινωνικής αυτοπροστασίας. Αυτό το έργο ήταν η μητέρα των
μαχών στο ενδοκοινωνικό τοπίο με ιδιοκτήτες παραλιακών καταστημάτων εστίασης να
αρνούνται να αποδεχθούν την απόδοση του παραλιακού μετώπου στους πολίτες. Εκφράστηκε
μια κτητική ατομικότητα, χρήσης του δημόσιου χώρου, που σε αυτόν τον πόλεμο
ισχύος ο Δήμαρχος στάθηκε όρθιος. Είχε να αντιμετωπίσει αιχμαλώτους της
κακομοιριάς, τον αισθητικό και κοινωνικό πρωτογονισμό: οι παράγκες, οι λινάτσες
και τα νάϋλον, που έκρυβαν τον Κορινθιακό, έφυγαν. Στην πόλη των Αριστοναυτών
το παραλιακό μέτωπο απελευθερώθηκε. Οφείλουμε να προσθέσουμε όχι προς μια νέα
ολοκληρωμένη μετάβαση, εφόσον παρέμεινε σχεδιαστικά, αισθητικά και λειτουργικά
ατέλεστο: περιορισμένο εύρος πολεοδομικής παρέμβασης προς Νότο και αποτυχία
αξιοποίησης της κεντρικότητας των αποθηκών Φραντζή - σε ένα διάδρομο από Πευκιά
και τα παράπλευρα του Σύθα - που θα αποτελούσε πολιτιστική παρένθεση σε
διαδρομή διασκέδασης και κατανάλωσης. Ελάχιστοι τότε «έβαλαν πλάτη», απέναντι σε
μια κοινωνία αξιακού ελλείμματος. Σήμερα ο ανοιχτός ορίζοντας της παραλίας
είναι το σήμα προβολής των Ξυλοκαστρινών προνομίων.
*
Εάν ο Σκούρας ήταν των έργων
και γεγονότων, ο Αντώνης με αυτά στην παραλία
επανέφερε τον χώρο ως δημόσια θεματική και αισθητικό κεφάλαιο, που έχει
το χαρακτηριστικό ότι η χρήση του έχει στάνταρ απόδοση στον χρόνο, δεν
μειώνεται.
*
Δεν θα αναφερθώ σε άλλα
θέματα από την θητεία του Αντώνη Κλαδούχου. Είδα οι Ορίζοντες Δημιουργίας και
άλλοι τα επεσήμαναν.
*
Ως «ανταγωνιστικές»
Δημαρχιακές υποψηφιότητες το 2002 μετά την εκλογή του είχαμε μια σύγκρουση.
Όταν αργότερα μου πρότεινε, παρά κάποιες κομματικές αντιδράσεις, να ενταχθώ στο
ψηφοδέλτιό του, δέχθηκα ως ανεξάρτητος. Όταν δεν εκλέχθηκα ο Αντώνης μου
πρόσφερε αμοιβόμενη θέση στον Δήμο που δεν αποδέχθηκα.
*
Η ζωή - μας έχει δώσει
ευκαιρίες να βλέπουμε, να κρίνουμε, να διαβαίνουμε τους δρόμους που επιλέγουμε.
Κάθε πράξη έχει ένα κοινωνικό θετικό ή αρνητικό κόστος. Κάθε κρίση μας για τους
άλλους είναι μια παραγωγή πρότασης. Αυτές είναι οι σκέψεις μου σήμερα στην
εξόδιο ακολουθία. Στα παιδιά, στην γυναίκα και στους συγγενείς του (και επειδή
οι γονείς μας είχαν και άλλα κοινά) θέλω να τους εκφράσω δική μου μετοχή στο
πένθος τους. Αυτό πώς θα γιατροπορευθεί; Ως δημιουργικό, αφετηρία και συνέχεια.
Το αληθινό, ζωοποιό πένθος είναι ουσιώδες, όταν ένα πέρασμα γίνει γέφυρα
σκέψης, όταν αυτή η πρόκληση αδύναμης στιγμής μετατρέπεται σε επεξεργασία της
απώλειας, συνδεθεί με το παρόν της δικής μας ζωής και κατανοήσουμε τον κόσμο.
Γρηγόρης Κλαδούχος -
Ξυλόκαστρο – 12 Ιουλίου 2026
Ζαχαρίας Καπλανίδης
Οικονοµολόγος
Από τα πρώτα στοιχεία οικονομικής πολιτικής, που μαθαίνει ένας πρωτοετής φοιτητής στα πανεπιστήμια, και τώρα πλέον, ευτυχώς, και από την τρίτη Λυκείου, είναι βασικές έννοιες όπως συντελεστές παραγωγής, εναλλακτικό κόστος, συγκριτικό πλεονέκτημα, μικροοικονομία και μακροοικονομία.
Έτσι για τους συντελεστές παραγωγής, μαθαίνει ότι αυτοί είναι το έδαφος, το κεφάλαιο και η εργασία, που με απλά λόγια σημαίνει, ότι για οτιδήποτε παράξουμε, προϊόν ή υπηρεσία, χρειαζόμαστε ένα χώρο, ένα χρηματικό ποσό και τέλος έναν ή περισσότερους εργαζόμενους.
Το σημαντικό που μαθαίνει, εδώ, είναι ότι και οι τρεις αυτοί συντελεστές, δεν είναι άπειροι σε καμία χώρα. Για παράδειγμα, στην Ελλάδα, που σήμερα εξετάζουμε, έχουμε 10 εκατομμύρια περίπου κατοίκους, εκ των οποίων σύμφωνα με τα σημερινά στοιχεία 4,5 εκατομμύρια εργάζονται, 500.000 δηλώνουν άνεργοι, 2,5 εκατομμύρια είναι συνταξιούχοι, και τα υπόλοιπα 2,5 εκατομμύρια είναι παιδιά ή σπουδαστές ή ενήλικες, που για κάποιους προσωπικούς λόγους, δεν ενδιαφέρονται να βγουν στην αγορά εργασίας.
Αυτό λοιπόν, είναι κατά βάσιν, το εργατικό δυναμικό της χώρας: 4,5 εκατομμύρια που εργάζονται και 500.000 που θέλουν να εργαστούν αλλά δεν βρίσκουν εργασία ή δε βρίσκουν την εργασία που επιθυμούν. Σχετικά με τον άλλο συντελεστή παραγωγής, το έδαφος, η Ελλάδα έχει επισήμως χερσαία έκταση 132.000 km². Απ’ αυτήν όμως την έκταση θα πρέπει να υπολογίσουμε μόνο την έκταση που είναι οικονομικά αξιοποιήσιμη, αφού μεγάλες εκτάσεις καταλαμβάνουν χέρσα γη, βουνά, δάση, απότομα φαράγγια και γενικά εδάφη χωρίς καμία υποδομή, όπου είναι σχεδόν αδύνατη κάθε οικονομική δραστηριότητα.
Συμπέρασμα: από τα 132.000 km² χερσαίας έκτασης της χώρας, ίσως μόνο το 7-10% είναι κατάλληλο για οικονομικές δραστηριότητες, και αυτή είναι η μέγιστη δυνατότητα του συντελεστή εδάφους.
Και τέλος, σχετικά με το κεφάλαιο, θα πρέπει να πούμε ότι σήμερα, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τραπέζης Ελλάδας, οι καταθέσεις πολιτών και επιχειρήσεων, στις εμπορικές τράπεζες, είναι περίπου 213 δισεκατομμύρια ευρώ. Απ’ αυτά τα 213 δισεκατομμύρια οι τράπεζες βεβαίως, για λόγους ασφαλείας, δεν είναι διατεθειμένες να δανείσουν παραπάνω από 60-70 % και ασφαλώς αυτό το ποσοστό το διανέμουν σε δάνεια για επενδύσεις, δηλαδή για την παραγωγή, αλλά και σε λοιπά μη άμεσα παραγωγικά, όπως είναι τα καταναλωτικά, ταξιδιωτικά, στεγαστικά κλπ. Άρα και εδώ διαπιστώνουμε ότι τα κεφάλαια που μπορούν να αντληθούν για καθαρά παραγωγικούς σκοπούς, από τις τράπεζες, που είναι και ο κύριος χρηματοδότης αυτής αυτής της διαδικασίας, είναι απόλυτα οριοθετημένα. Απλά, σ’ αυτά τα όρια, θα πρέπει να προσθέσουμε κάποιους οικονομικούς πόρους από ευρωπαϊκά προγράμματα όπως ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης κλπ και βέβαια από ξένες επενδύσεις που τοποθετούνται στην Ελλάδα. Αυτά είναι όλα. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία στη χώρα μας, τα τελευταία χρόνια, οι παραγωγικές επενδύσεις φτάνουν στο 17% περίπου του ΑΕΠ, δηλαδή κοντά στα 37 δις. Ακόμα και αν υποθέσουμε ότι οι συνολικοί οικονομικοί πόροι μπορούν να φτάσουν και το 22% του ΑΕΠ (είναι ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση), τα κεφάλαια δε θα ξεπερνούσαν τα 50 δις.
Εκεί είναι το πραγματικό μέγιστο ποσό για κεφάλαια που αφορούν την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών στην Ελλάδα. Αλλά αναλογικά το ίδιο ισχύει και για κάθε άλλη χώρα είτε πρόκειται για την Αμερική ή την Κίνα ή τη Γερμανία.
Συμπέρασμα πρώτο: οι βασικοί συντελεστές παραγωγής, όπως εργασία, έδαφος και κεφάλαιο, σε καμιά χώρα, δεν είναι απεριόριστοι και όλες οι χώρες, όπως φυσικά και η Ελλάδα, αντιμετωπίζουν το δίλημμα που θα κατευθύνουν αυτούς τους συντελεστές προκειμένου να πετύχουν το μέγιστο οικονομικό αποτέλεσμα για να αυξήσουν τον πλούτο του κράτους και φυσικά του λαού τους. Γιατί το ζητούμενο της οικονομικής διαδικασίας, δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η συνολική και ατομική ευημερία των πολιτών σε μία επικράτεια. Με δεδομένο λοιπόν ότι οι παραγωγικοί τομείς μιας οικονομίας είναι ο πρωτογενής δηλαδή ο αγροκτηνοτροφικός, ο δευτερογενής δηλαδή ο βιομηχανικός και ο τριτογενής δηλαδή οι εν γένει υπηρεσίες, το δίλημμα για τη χώρα μας είναι που πρέπει να επενδύσει τους περιορισμένους όπως είδαμε συντελεστές παραγωγής, ώστε να μεγιστοποιήσει το συνολικό πλούτο της αλλά και την συνολική και ατομική ευημερία των Ελλήνων.
Φαινομενικά δύσκολο ερώτημα αφού οι αποφάσεις για κατανομή των συντελεστών παραγωγής στους διάφορους τομείς της οικονομίας (πρωτογενή, δευτερογενή ,τριτογενή) παίρνονται από χιλιάδες επενδυτές και επιχειρηματίες, ακόμα και από διαφορετικά παραγωγικά Υπουργεία μιας Κυβέρνησης.
Πώς λοιπόν να αποφασίσουμε στη χώρα μας, που βασικά μας ενδιαφέρει, να κατανείμουμε τους διαθέσιμους περιορισμένους συντελεστές παραγωγής ώστε να πετύχουμε το μέγιστο δυνατό οικονομικό αποτέλεσμα (output); Την απάντηση και εδώ την έχει μία από τις βασικές έννοιες της πολιτικής οικονομίας. Είναι η έννοια του «συγκριτικού πλεονεκτήματος», που κάθε χώρα, κάθε περιοχή ακόμα και κάθε μεμονωμένο άτομο τα χαρακτηρίζει. Είναι απλά το στοιχείο ή τα στοιχεία που τους καθιστούν ιδιαίτερα παραγωγικούς σε κάποιους τομείς, όπως παραδείγματος χάριν στον τριτογενή ή πρωτογενή τομέα, ή σε ατομικό επίπεδο στα μαθηματικά ή την φυσική στο τρέξιμο ή στο άλμα κλπ κλπ
Τι λέει λοιπόν η έννοια του συγκριτικού πλεονεκτήματος; Ότι μια χώρα μπορεί πιο εύκολα να παράγει μπανάνες απ’ ότι βερίκοκα ή αυτοκίνητα απ’ ότι υφάσματα ή κάποιος να τρέχει γρηγορότερα απ’ ότι να κάνει μεγάλα άλματα.
Αν λοιπόν, στην πρώτη περίπτωση, αποφασίσεις να φυτέψεις βερικοκιές αντί για μπανανιές ή να αναπτύξεις βιομηχανία υφασμάτων αντί για αυτοκινήτων, είναι μάλλον μια λανθασμένη απόφαση, και θα χρειαστεί να ξοδέψεις περισσότερους συντελεστές παραγωγής και μάλιστα με αβέβαια αποτελέσματα, απ’ ότι αν επενδύσεις σε μπανάνες και αυτοκίνητα που έχεις το συγκριτικό πλεονέκτημα.
Το ίδιο και με τον αθλητή. Εάν κάνεις το λάθος να προπονείς έναν άνθρωπο σε λάθος άθλημα, σχετικά με τα προσόντα του, τότε σίγουρα σπαταλάς πόρους και ενέργεια χωρίς αποτέλεσμα.
Τώρα βέβαια το ερώτημα που ανακύπτει, είναι που οφείλεται και πώς ερμηνεύεται το φαινόμενο του συγκριτικού πλεονεκτήματος.
Η απάντηση είναι σύνθετη αλλά εντελώς ξεκάθαρη.
Για μια χώρα, τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα, αλλά και αντίστροφα τα μειονεκτήματα, απορρέουν από διάφορους παράγοντες όπως κλιματολογικές συνθήκες (αφορούν κυρίως τον πρωτογενή τομέα) μακρόχρονες παραδόσεις όπως λ.χ. για την Ελλάδα η Ναυτιλία, δεξιότητες με μακροχρόνια παράδοση όπως λ.χ. η υφαντουργία, χαρακτηριστικά ανθρώπινης φυλής όπως λ.χ. ευελιξία, ευστροφία, αντοχή ή και αντίστροφα, και φυσικά προσθέστε και τον παράγοντα πολιτικό σύστημα και πολιτικές πρακτικές, που έχουν να κάνουν με το γενικότερο οικονομικό περιβάλλον, και που εμείς οι οικονομολόγοι αποκαλούμε μακροοικονομία.
Όλοι αυτοί οι παραπάνω παράγοντες, και ίσως και κάποιοι επιπλέον, λειτουργούν σαν επιταχυντές ή και αντίστροφα, σε μία παραγωγική απόφαση να παράξουμε το Α προϊόν ή υπηρεσία και όχι το Β που ενδεχομένως έχουμε μπροστά μας σαν εναλλακτική.
Αν θελήσουμε, με αυτή τη λογική. να δούμε τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας, ανά τομέα οικονομικής δραστηριότητας, τότε ελπίζω να συμφωνήσετε στα ακόλουθα:
Η χώρα μας, από την αρχαιότητα, έχει παράδοση στην παραγωγή αγροκτηνοτροφικών προϊόντων, με εμβληματικά αγαθά, όπως το λάδι, οι ελιές, το κρασί, το μέλι, τα γαλακτοκομικά, τα φρούτα καθώς και τα προϊόντα της θάλασσας όπως ψάρια, σφουγγάρια κλπ. Εύλογοι οι λόγοι: όπως κλίμα, δεξιότητες, μικρά απαιτούμενα κεφάλαια, ισχυρές μεταφορές (ναυτιλία) ήδη από την αρχαιότητα. Πού όμως βρίσκεται σήμερα ο πρωτογενής τομέας της χώρας; Στα Τάρταρα!!
Πλήρης εγκατάλειψη από ανθρώπους και κυβερνήσεις. Καμία ουσιαστική επένδυση, το αντίθετο μάλιστα, αποεπένδυση με διαρκή αφαίρεση συντελεστών παραγωγής είτε πρόκειται για εργασία ή για εδάφη.
Μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, η ανάπτυξη της χώρας, στηρίχθηκε κατά 30% στον πρωτογενή τομέα, ενώ σήμερα η συμβολή του στο ΑΕΠ της χώρας είναι κάτω των 5%. Ποιος φταίει; Σίγουρα και η κυβέρνηση αλλά και οι ίδιοι οι αγρότες. Η κυβέρνηση, διότι θα έπρεπε να υποστηρίξει με μακροοικονομικά και όχι μόνο εργαλεία τον εκσυγχρονισμό του πρωτογενούς τομέα, και οι αγρότες διότι προτιμούν να διεκδικούν, σταθερά κάθε χρόνο, με κινητοποιήσεις, ψίχουλα, μέσω επιδοτήσεων, αντί να κατανοήσουν τις μεγάλες ευκαιρίες που προσφέρουν σήμερα οι τεχνολογικές εξελίξεις.
Έτσι, κυβέρνηση και αγρότες, αντί να μάθουν να «ψαρεύουν για να μην πεινάσουν ποτέ», βολεύονται στην παροχή ενός ψαριού λίγο πριν την«αποβίωση» του κλάδου. Έτσι η κυβέρνηση, θεωρεί ότι τους έχει ικανοποιημένους, και θα δρέψει πολιτικά οφέλη, και οι αγρότες αποχωρούν από τα μπλόκα, έστω με μίνιμουμ ικανοποίηση ότι κάτι κατάφεραν να αποσπάσουν.
Με αυτή τη διαδικασία, το πατροπαράδοτο, συγκριτικό πλεονέκτημα, πάει περίπατο και το αποτέλεσμα είναι η χώρα να εισάγει γεωργικά προϊόντα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, επιβαρύνοντας θεαματικά το ελληνικό εμπορικό ισοζύγιο και την συνολική ευημερία του ελληνικού λαού.
Να λοιπόν η πρώτη «παγίδα μίζερης ανάπτυξης», που είναι και ο τίτλος του σημερινού μας άρθρου.
Και προχωράμε, για λίγο ακόμα, για να αποφύγουμε να σας κουράσουμε.
Ακούμε πολύ συχνά τελευταία, από υπεύθυνους και μη, ότι είναι λάθος το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας, λόγω «μονοκαλλιέργειας» και εννοούν τον τουρισμό, και ότι αυτό πρέπει να αλλάξει και να το γυρίσουμε ενδεχομένως στη βιομηχανία!!
Και ελάτε τώρα να δούμε μαζί τι σημαίνει αυτό. Να αφαιρέσουμε, με απλά λόγια, περιορισμένους συντελεστές παραγωγής, που αναλύσαμε παραπάνω, από τομείς που έχουμε συγκριτικό πλεονέκτημα, όπως είναι ο τουρισμός, και να επενδύσουμε ενδεχομένως σε αυτοκινητοβιομηχανία, κατασκευή τρένων, smart κινητών και άλλων βιομηχανικών προϊόντων, και να βγούμε να ανταγωνιστούμε την Αμερική, την Κίνα, τη Γερμανία, την Κορέα κα.
Ούτε στον ύπνο μας.
Θα κατασπαταλήσουμε ότι συντελεστές έχουμε και δεν έχουμε, θα γεμίσουμε φουγάρα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το κλίμα και τον τουρισμό και θα καταλήξουμε με εταιρείες φαντάσματα.
Η Ελλάδα, και κυρίως οι Έλληνες, για χίλιους λόγους και λόγω ιδιοσυγκρασίας, δεν έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα στον δευτερογενή τομέα, δηλαδή τη βιομηχανία και ιδιαίτερα στην βαριά βιομηχανία. Εκεί που θα μπορούσαμε να διαπρέψουμε, είναι στις υπηρεσίες και βέβαια στον στρατηγικό τομέα που είναι ο πρωτογενής. Δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλα. Πολύ προσεκτικά, πρέπει να επιλέξουμε τους τομείς που έχουμε τις ευκαιρίες μας και δεν είναι λίγοι: τουρισμός, ναυτιλία, έρευνα και νέες τεχνολογίες, υγεία και πρόληψη, μερικοί από τους βασικούς τομείς στον κλάδο υπηρεσίας. Ολόκληρος ο πρωτογενής τομέας που θα είναι έγκλημα, και λόγω του στρατηγικού του χαρακτήρα ,να εγκαταλειφθεί στη μοίρα του.
Και τέλος, σχετικά με τη μεταποίηση και τη βιομηχανία, θα ήμουν θετικός για ορισμένους τομείς, όπως η μεταποίηση αγροτικών προϊόντων (γαλακτοκομικά, μαρμελάδα φρούτων, κρασιά κλπ) ή η φαρμακοβιομηχανία, που βρίσκεται ήδη σε καλό δρόμο, η εξόρυξη ορισμένων πολύτιμων και σπάνιων γαιών και τέλος η Ναυπηγοεπισκευαστική λόγω Ναυτιλίας, αν και φοβάμαι ότι αυτό το τρένο έχει ήδη χαθεί από Κίνα, Ιαπωνία και Κορέα. Έστω να καλύπτουμε κάποιες ανάγκες σε κατασκευές και επισκευές πολεμικών πλοίων, στο πλαίσιο αμυντικών σχεδίων.
Συμπέρασμα δεύτερο και τελευταίο:
Η Ελλάδα και οι Έλληνες είναι ξεκάθαρο που έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα και που όχι.
Οποιαδήποτε απόκλιση από αυτόν τον κανόνα οδηγεί στην κατασπατάληση συντελεστών παραγωγής, που για πολλούς λόγους, ακόμα και δημογραφικούς, είναι απόλυτα περιορισμένοι στη χώρα μας.
Οι οποιεσδήποτε κυβερνήσεις θα πρέπει επιτέλους να σταματήσουν να λειτουργούν ψηφοθηρικά, και να δουν το δάσος και όχι κάθε φορά το δέντρο, που έχουν μπροστά τους. Πρέπει να δημιουργήσουν τις συνθήκες, δηλαδή το μακροοικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα ανθίσουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα, που δεν είναι και λίγα, των Ελλήνων επιχειρηματιών και εργαζομένων.
Σε αντίθετη περίπτωση, συμβάλλουν σ’ αυτό που αποκαλέσαμε «παγίδα μίζερης ανάπτυξης» που σίγουρα είναι μέχρι σήμερα η εικόνα.
Δύο τοις 100 (2%) ετήσια ανάπτυξη, δεν είναι να το πανηγυρίζεις αλλά σχεδόν για τα «πανηγύρια», όταν η χώρα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις στην Ευρωπαική Ένωση, αν όχι τελευταία, σε δείκτες όπως παραγωγικότητα, διαθέσιμο εισόδημα, πληθωρισμός, διαφάνεια, άμεσες ξένες επενδύσεις, εμπιστοσύνη σε θεσμούς, όπως η διοίκηση και η δικαιοσύνη κλπ κλπ.
Κατά συνέπεια, δε μας φταίει το παραγωγικό μοντέλο αλλά ο τρόπος που διαχειριζόμαστε το ήδη υπάρχον.
Δε μας φταίνε τα «βράχια» μπροστά μας αλλά εμείς στραβά αρμενίζουμε.
Αλλαγή πλεύσης λοιπόν, και σ’ αυτό πρέπει να συμβάλουν και οι πολίτες και οι επιχειρηματίες αυτής της χώρας και όχι μόνο οι κυβερνήσεις.
Η «παγίδα μίζερης ανάπτυξης» αναζητεί διέξοδο εκτόνωσης ή από το κράτος ή από το παραγωγικό δυναμικό της χώρας. Ιδανικά και από τους δύο.
Για να δούμε θα τα καταφέρουμε;
απο https://dyomagazine.gr 25 Ιουνίου 2026
ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΕΛΙΔΑ www.tinakanoume.gr η γραφή είναι επεξεργασία εργαλείων αλλαγών. Είναι οικοδόμηση προϋποθέσεων συνείδησης πράξης Δεν επαρκούν οι αναλύσεις, η διαπίστωση συμπτωμάτων. Πολιτικός λόγος είναι η ανάγνωση των αιτίων, και η πρόταση που μπορεί να μετουσιωθεί σε πράξη μετασχηματισμών. Η ΧΩΡΑ είναι καταδικασμένη σε ανεπίστροφη πορεία από το ανεπαρκές, διεφθαρμένο, πολιτικό προσωπικό. Από την κομματοκρατία έως και την σημερινή έκφραση της αριστεροκαπηλείας, το παρακρατικό βάθος και διαπλοκή. Ένα προσωπικό άγνοιας, ιδιοτέλειας, μεταπρατισμού. Μαζί με την πολιτική χάθηκε ο δημόσιος χώρος του λόγου και της ευθύνης. Η ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΘΕΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ προοπτικής και νέων κομμάτων οφείλεται σε: 1.) κυριαρχία παρωχημένων και ψεύτικων εννοιολογήσεων, 2.) αναδιάταξη θέσεων του παλιού πολιτικού προσωπικού 3.) αντιλήψεις άμυνας κεκτημένων χωρίς στρατηγικό βάθος και 4.) άγνοια σχέσεων τεχνικών οικονομίας και πολιτικής διεύθυνσης. Ότι απαιτείται η κλασσική και φιλοσοφική παιδεία για την διαχείριση του πολιτικού και της πόλης, αυτά που η χρηματιστική ολιγαρχία και η δικτατορία των αγορών δεν θέλουν να συμβαίνει.
